Α’ Βαλκανικός πόλεμος: Επιχειρήσεις άμυνας και επίθεσης στην Ήπειρω (Οκτώβριος – Νοέμβριος 1912) – Δημητρίου Γ’ Θαλασσινού.

5-30 Οκτωβρίου 1912: Επιχειρήσεις άμυνας και επίθεσης.

Σύμφωνα με την αποστολή ου ως αριστερή πλαγιοφυλακή της κυρίως στρατιάς, ο Στρατός Ηπείρου πέρασε τα ελληνοτουρκικά σύνορα που ορίζονταν από την κοίτη του ποταμού Αράχθου τις πρωινές ώρες της 6ης Οκτωβρίου και επιτέθηκε στις τουρκικές προφυλακές στην περιοχή Γριμπόβου. Αντικειμενικός στόχος ήταν η κατάληψη των υψωμάτων από όπου οι Τούρκοι είχαν βομβαρδίσει την Άρτα το 1897 και να οχυρωθεί εκεί απασχολώντας τους Τούρκους μέχρι την άφιξη ενισχύσεων. Ο στρατός χωρίστηκε σε δύο τακτικά αποσπάσματα: Το 15ο Σύνταγμα (μείον ένα τάγμα) μαζί με το 10ο Τάγμα Ευζώνων, τη ΙΙ Μοίρα Ορειβατικού Πυροβολικού και έναν ουλαμό ιππικού σχημάτισαν το Απόσπασμα Γριμπόβου (που θα μετονομαζόταν σε «Αριστερού Τομέα»), ενώ το 7ο Τάγμα Ευζώνων, το 12/15ο Λόχο και τη 2η Ορειβατική Πυροβολαρχία συναποτέλεσαν το Απόσπασμα Κιάφας.

Η 7η και 8η Οκτωβρίου πέρασαν με μονομαχίες πυροβολικού. Στις 9 Οκτωβρίου μια τουρκική αντεπίθεση εναντίον του 7ου Τάγματος Ευζώνων ανέτρεψε όλη την ελληνική διάταξη και ανάγκασε σε οπισθοχώρηση πέραν του Αράχθου. Στις 12 Οκτωβρίου τα τμήματα επανήλθαν και απελευθέρωσαν τη Φιλιππιάδα.

Οι Τούρκοι είχαν συμπτυχθεί στην περιοχή Χάνι Εμίν Αγά –Πεστά από όπου επιχείρησαν επίθεση στις 18 Οκτωβρίου προς το χωριό Ανώγι, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Σταδιακά η φρουρά της Πρέβεζας αποκλείστηκε και, μετά από έγκριση του υπουργείου Στρατιωτικών, η πόλη καταλήφθηκε στις 20 του μηνός από το Απόσπασμα, Σπηλιάδου που περιλάμβανε εκτός από τακτικές μονάδες (ΙΙΙ/15 Τάγμα, 7/15 Λόχος, Ουλαμός Εμπέδων), Έλληνες εθελοντές από την Κρήτη, τα Ιόνια, και Ηπειρώτες ομογενείς από τις ΗΠΑ.

Οι μάχες ήταν περιορισμένες και κόστισαν μόλις 10 νεκρούς και 54 τραυματίες στον ελληνικό στρατό. Την κατάληψη της πόλης επιτάχυνε και η εμπλοκή σκαφών της ελληνικής μοίρας Ιονίου που αποτελούνταν από τρεις κανονιοφόρους, δύο ατμοβάριδες και τέσσερις ατμομυοδρόμωνες. Τα δύο φρούρια της πόλης έπεσαν στα χέρια των Ελλήνων μαζί με 810 αιχμαλώτους και τόνους υλικού. Ο καθαρά αμυντικός ρόλος του Στρατού Ηπείρου είχε τελειώσει.

Νοέμβριος 1912: Επιχειρήσεις σε Βόρειο Ήπειρο και Μέτσοβο.

Εν όψει της επίθεσης στα Ιωάννινα, η ανώτατη διοίκηση αποφάσισε να πραγματοποιήσει μερικές τολμηρές αποβάσεις στη Βόρειο Ήπειρο. Αυτές οι ενέργειες ήταν καθαρά αντιπερισπαστικές, για να απεμπλέξει τούρκικες δυνάμεις από τα Ιωάννινα, δεν μείωναν όμως τον κίνδυνο από την αδυναμία συντονισμού και την άγνοια για τις αντίπαλες δυνάμεις.

Πριν ακόμα η ΙΙ Μεραρχία φτάσει στο λιμάνι της Πρέβεζας το 1ο Σύνταγμα με μια ορειβατική πυροβολαρχία έλαβε διαταγή να συνεχίσει τον πλου και να αποβιβαστεί στην Αυλώνα. Στη διαδρομή η αποστολή άλλαξε και η απόβαση έγινε στους Αγίους Σαράντα στις 24 Νοεμβρίου αλλά στην πορεία προς Δέλβινο, το Σύνταγμα συγκρούστηκε με υπέρτερες δυνάμεις στον ποταμό Καλασιώτικο και επέστρεψε κακήν- κακώς στα πλοία για την Πρέβεζα αφήνοντας 50 νεκρούς.

Αν και ασθενέστερο και χωρίς καθόλου βαριά όπλα, καλύτερα τα κατάφερε το Αποβατικό Σώμα Χειμάρρας που είχε ξεκινήσει από την Κέρκυρα υπό την καθοδήγηση ενός Βορειοηπειρώτη. Ήταν ο ταγματάρχης Χωροφυλακής Σπύρος Σπυρομήλιος, ένας αποφασισμένος μακεδονομάχος που θέλησε να απελευθερώσει την πατρίδα του ( ήταν από τη Χειμάρρα) στρατολογώντας 200 Κρήτες και 100 Κερκυραίους εθελοντές. Στις 5 Νοεμβρίου, μαζί με έναν λόχο από τα έμπεδα της Αθήνας, ο Σπυρομήλιος αποβιβάστηκε στα βορειοηπειρωτικά παράλια και μετά συγκρούσεις με αλβανικά σώματα ατάκτων στην περιοχή του Λαγαρά, απελευθέρωσε σχεδόν όλη την περιοχή διεξάγοντας έως το τέλος έναν αποτελεσματικό ανταρτοπόλεμο. Έτσι κι αλλιώς, οι Τούρκοι ήταν περισσότερο απασχολημένοι με το Απόσπασμα Μετσόβου του Αν/χη (ΠΒ) Σταματίου Μήτσα που απελευθέρωσε το Μέτσοβο στις 27 Οκτωβρίου και περίμενε ενισχύσεις για να απειλήσει τα Ιωάννινα από τα ανατολικά. Το Απόσπασμα ήταν κι αυτό μια ετερόκλητη μονάδα εθελοντών, Κρητών, Ηπειρωτών, Ελλήνων ερυθροχιτώνων και Ιταλών
Γαριβαλδινών (που είχαν πολεμήσει στο πλευρό των Ελλήνων και 15 χρόνια πριν) με μόνο μια ορειβατική πυροβολαρχία.

Στις 20 Νοεμβρίου στο Μέτσοβο στάθμευαν 3.800 άνδρες και τις επόμενες μέρες πραγματοποιήθηκαν επιθέσεις στο Συρράκο και υψώματα του Δρίσκου, στις ανατολικές δηλαδή παρυφές του φρουρίου των Ιωαννίνων. Στις 28 Νοεμβρίου, μετά σκληρές μάχες και αντεπιθέσεις της 19ης Μεραρχίας Μοναστηρίου που είχε φτάσει από τα βόρεια, το Απόσπασμα αναγκάστηκε να οπισθοχωρήσει στα ανατολικά με απώλειες. Στην αιματηρή μάχη του Δρίσκου έπεσαν αρκετοί Γαριβαλδινοί, ανάμεσά τους και ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης, η πιο «διάσημη» ίσως ελληνική απώλεια των Βαλκανικών Πολέμων.

Από το βιβλίο του Δημητρίου Γ. Θαλασσινού: Α’ Βαλκανικός πόλεμος: 1 Οι Ναυτικές επιχειρήσεις… 2 Ηπειρος 1912-1913.

Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.

Κατηγορίες: Ιστορικά. Προσθήκη στους σελιδοδείκτες.