1. Πρίν ἀπό κάθε πτώση, οἱ δαίμονες φέρνουν στόν ἄνθρωπο τά ἐξῆς πάθη:
• τήν ζοφώδη λήθη τοῦ Θεοῦ:
• τήν ὁργή, δηλαδή μία ἀπάνθρωπη θηριώδη κακία• και
• τήν ἄγνοια, πού εἶναι ἕνα ἀδιαπέραστο σκοτάδι.
Τα τρία αὐτά πάθη πᾶνε πάντοτε μπροστά.
῾Η κάθε ἄλλη ἁμαρτία ἔρχεται μετά ἀπό αὐτά.
Καί ποτέ ἄνθρωπος δέν θά κάμει ἁμαρτία, ἄν πρῶτα δέν προδιατεθῆ εὐνοϊκά γιά τήν ἁμαρτία αὐτή•
• ἄν δέν λησμονήσει τόν Θεό•
• ἄν δέν ὑποδουλωθῆ στόν θυμό‧
• ἄν δέν ὑπάρχει ἄγνοια.
2. ᾿Από τά πάθη αὐτά γεννιέται ἡ ἠθική ἀναισθησία. Ὅταν εὑρισκόμαστε σέ ἠθική ἀναισθησία, ὁ νοῦς μας, ὁ ὀφθαλμός τῆς ψυχῆς μας, εἶναι σκοτεινός. Καί αἰχμαλωτίζεται σέ ὅλα τά πάθη.
Πρώτη ἀπό ὅλα γεννιέται ἡ ὀλιγοπιστία. Μετά, ἡ ὀλιγοπιστία γεννάει τήν φιλαυτία, πού εἶναι ἀρχή καί τέλος, ρίζα καί αἰτία κάθε κακοῦ. Ἔτσι μᾶς ξεφυτρώνει, π.χ. μιά παράλογη ἀγάπη γιά τό σῶμα! Καί τότε ὁ ἄνθρωπος, παντοῦ καί πάντοτε ἐπιλέγει ἐκεῖνο, πού εἶναι ὠφέλιμο μόνο γιά τόν ἑαυτό του.
‛Η κακή αὐτή ρίζα τῶν παθῶν ξερριζώνεται μόνο, ὅταν φροντίζωμε νἀ ἔχωμε ἀγάπη καί ἐλεημοσύνη‧ καί ὅταν ἀπορρίπτωμε καί καταδικάζωμε τό κάθε τι, πού μᾶς κάνει νά νοιώθωμε αὐταρέσκια.
‛Η φιλαυτία γεννάει τήν ἀσπλαγχνία καί τήν φιλαργυρία, τήν ἀκόρεστη ἐκείνη γαστέρα, τήν ρίζα καί αἰτία τοῦ κάθε κακοῦ.
Καί ἀπό τά δύο αὐτά πάθη, τήν φιλαυτία καί φιλαργυρία, όπωσδήποτε θά γεννηθῆ ἡ σκληρότητα καί ἡ καταφρόνηση.
Ὅπως καί στούς κοσμικούς, ἔτσι καί στούς μοναχούς, ἡ φιλαργυρία γεννάει τήν ὑπερηφάνεια, πού ἔκαμε τόν δαίμονα, νά πέσει ἀπό τήν ἁγία δόξα καί νά ἐκδιωχθῆ ἀπό τόν οὐρανό.
‛Η ὑπερηφάνεια γεννάει τήν φιλοδοξία, ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας ἀπατήθη ὁ ᾿Αδάμ, γιατί ἠθέλησε νά γίνει Θεός, πού βέβαια ὄχι μόνο δέν ἔγινε, ἀλλά καί ἀντίθετα ἐπέσυρε ἐπάνω του, καί σέ ὅλο τόν κόσμο, τόν πόνο καί τήν κατάρα.
‛Η φιλοδοξία γεννάει τήν φιληδονία, λόγῳ τῆς ὁποίας ὁ ᾿Αδάμ ἔπεσε ἐξεδιώχθη ἀπό τό Παράδεισο.
‛Η φιληδονία γεννάει τήν κοιλοδουλία καί τά διάφορα πορνικά ἐργα.
‛Η πορνεία γεννάει τόν θυμό, πού σβήνει τή ζέση τῆς καρδίας καί φέρνει τήν πλήρη ἐξαφάνιση κάθε ἀρετῆς.
‛Ο θυμός γεννάει τήν μνησικακία, πού φέρνει τό ὁλοκληρωτικό πάγωμα τῆς πνευματικῆς ζέσης.
‛Η μνησικακία γεννάει τήν γεμάτη σκοτάδι καί κακία κακολογία κατά τοῦ ἀδελφοῦ καί τήν καταφρόνηση.
‛Η κακολογία γεννάει μιά ἀκαιρη θλίψη, πού κατατρώγει τόν ἄνθρωπο, ὅπως τρώει ἡ σκουριά τό σίδερο.
‛Η θλίψη γεννάει τό ἀλόγιστο θράσος καί τήν ἀναίδεια.
‛Η ἀναίδεια γεννάει τήν ματαιοδοξία, πού κάνει τόν ἄνθρωπο νά θέλει νά ἐπιδεικνύει τίς ἀρετές του καί ἔτσι τίς κάνει, νά μένουν χωρίς ἐλπίδα ἀνταμοιβῆς.
‛Η ματαιοδοξία γεννάει μιά ἀκράτητη πολυλογία.
‛Η πολυλογία γεννάει τήν αργολογία καί τήν αἰχμαλωσία.
‛Η αἰχμαλωσία γεννάει τήν ἀθυμία ἤ μελαγχολία.
‛Η μελαγχολία γεννάει ἕνα ζοφερό ὕπνο.
3. Ἐκεῖνος πού, τά πάθη αὐτά θά τά νικήσει, θά μπορέσει καί ὅλα τά ἄλλα πάθη νά τά πειθαρχήσει.
Καί νά τό ξέρετε. Τά πάθη εἶναι σάν φόβητρα. Προκαλοῦν δειλία. Τέτοια πάθη εἶναι: ὁ φόβος• τό μῖσος• ὁ φθόνος• ἡ προσωποληψία• ἡ κολακεία• ὁ γογγυσμός• ἤ μεμψιμοιρία• ἡ ἀπιστία• ἡ πονηρία• τό πάθος (=τό πάθιασμα)• ἡ μοχθηρία• ἡ προσκόλληση στά πράγματα• ἡ μικροψυχία• ἡ ὀξυχολία• ἡ ὑψηλοφροσύνη ἤ ἔπαρση• ἡ φιλαρχία• ἡ ἀνθρωπαρέσκεια• ἡ τολμηρότητα• τά γέλια• ἡ τέλεια πτώση• ὁ ἀπερίγραπτος ἐκεῖνος βόθρος ἀπωλείας ἡ ἀπελπισία. ‛Η ἀπελπισία εἶναι μιά κατάσταση, στήν ὁποία ὁ ἄνθρωπος ὁρμάει μόνος του, ὅταν δέν ἔχει γνωρίσει τήν φιλανθρωπία καί τήν εὐσπλαγχνία τοῦ Θεοῦ, πού ἦλθε νά σώσει τούς ἁμαρτωλούς. Καί δέν ὑπάρχει ἁμαρτία, γιά τήν ὁποία νά μή ὑπάρχει συγχώρηση.
Ὅλα αὐτά τά πάθη, ὅταν μείνουν ἀχαλιναγώγητα καταλήγουν στά ἀκόλουθα ἑπτά πάθη• πού εἶναι: ἡ φιλαυτία• ἡ φιλαργυρία• ἡ κενοδοξία• ἡ μνησικακία• ἡ κατάκριση• ἡ ὑψηλοφροσύνη ἤ ὑπερηφάνεια• ἡ ἀπελπισία.
Καί ὅποιος δέν φυλάξει τόν ἐαυτό του ἀπό τά πάθη αὐτά καί δέν τά ἀντικρούσει, θά καταντήσει νά τίς χάσει καί τίς δέκα ἀρετές, γιά τίς ὁποῖες μιλήσαμε πιό πάνω καί εἶναι: ἡ πίστη, ἡ ἀγάπη, ἡ νηστεία, ἡ ἐγκράτεια, ἡ ἀγρυπνία, ἡ προσευχή, ἡ ταπείνωση καί ταπεινοφροσύνη, ἡ ἡσυχία, ἡ σιωπή, ἡ ἀκτημοσύνη, καί ἡ διάκριση. Καί μαζί τους θά καταστρέψει καί ὅλες τίς ἄλλες ἀρετές.
4. Ὅποιος καταντήσει νά ἔχει ἔστω καί ἕνα ἀπό αὐτά τά βασικά πάθη, αὐτός ποτέ καί σέ τίποτε δέν θά τά καταφέρει• ἔστω καί ἄν κάνει πολλές ἀσκήσεις• ἔστω καί ἄν ἀκόμη χύσει τό αἶμα του γιά τόν Χριστό. Ἑνός τέτοιου ἀνθρώπου ἀκόμη καί ἡ προσευχή του δέν εἶναι δεκτή στόν Θεό.
῾Ο Κύριος καί Θεός εἴθε νά μᾶς ἐλευθερώσει ἀπό κάθε προσβολή καί κάθε πάθος, τῆ Αὐτοῦ χάριτι, εῖς τούς αἰῶνας. ’Αμήν.
Από το βιβλίο: Τα Κρίνα τοῦ Ἀγροῦ, του Αγίου Παισίου Βελιτσκοφσκι.
Ἔκδοση Ιερᾶς Μητροπόλεως Νικοπόλεως και Πρεβέζης. Α’ έκδοση, Πρέβεζα 1996.
Μετάφραση:
† Ὁ Μητροπολίτης Νικοπόλεως και Πρεβέζης Μελέτιος.
• Τίτλος τοῦ πρωτοτύπου:
• Κρίνι σέλ’νιε ἤλη τσβετί πρεκράσνιε. ’Αρχιμανδρίτα Παΐσια Βελιτσκόβσκογο
• Μετάφραση ἀπό το ρωσσικό πρωτότυπο
• Ἡ μετάφραση ἔγινε ἐπί τῇ βάσει τοῦ κειμένου πού δίδει το περιοδικό: Πραβοσλάβναγια Ζίζν’ (Orthodox Life) 30, (1979)• τεύχη 350-354, σελ.3-34, 18-24, 21-28, 19-34, 23-34 ἀντιστοίχως•
