ΚΥΡΙΕ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΕ, ΥΙΕ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΕΛΕΗΣΟΝ ΜΕ
1. Ὅποιος κάνει τήν προσευχή αὐτή μέ πόθο, χωρίς ποτέ νά τήν σταματάει, ὅπως ποτέ δέν σταματάει καί ἡ ἀναπνοή του, – γρήγορα θά ἔλθει μέσα του ἡ ῾Αγία Τριάδα, Πατήρ,Υιός καί ῞Αγιο Πνεῦμα, καί «μονήν παρ’ αὐτῷ ποιήσουσιν» (᾿Ιω. 14, 23). Καί τότε ἡ μέν προσευχή θά καταπιεῖ τήν καρδιά‧ καί ἡ καρδιά, τήν προσευχή. Καί θά ἀρχίσει ὁ ἄνθρωπος νά κάνει τήν προσευχή αὐτή νύχτα – ἡμέρα. Καί θά ἐλευθερωθῆ ἀπό ὅλες τίς παγῖδες τοῦ ἐχθροῦ.
2. Τήν προσευχή τοῦ ᾿Ιησοῦ πρέπει νά τήν λέμε ὡς ἐξῆς:
Κύριε ᾿Ιησοῦ Χριστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με.
Εἴτε στέκεις ὄρθιος, εἴτε κάθεσαι, εἴτε τρώγεις, εἴτε περιπατεῖς, εἴτε κάνεις ὁ,τιδήποτε ἄλλο, λέγε συνεχῶς τήν προσευχή αὐτή μέ ζῆλο, βιάζοντας τόν ἑαυτό σου σ’ αὐτήν ὅσο μπορεῖς‧ καί αὐτή, σάν πολεμιστής μέ ὅπλο γερό, θά συντρίψει τούς ἀοράτους ἐχθρούς σου.
Αποτύπωσέ την στήν σκέψη σου‧ καί μή φοβεῖσαι καί θέλεις νά τήν κάνεις στά μυστικά σέ εἰδικό τόπο! Καί ὅταν ἀποκάμνει ἡ γλῶσσα καί τό στόμα, προσεύχου μόνο μέ τόν νοῦ.᾿Από τήν προσευχή, πού τήν λέμε μέ τήν γλῶσσα (μέ λόγια) ἀργά, θά ἐκπηγάσει ἡ νοερή προσευχή‧ καί ἀπό τήν νοερή, ἡ καρδιακή.
Μά πρόσεχε. Ὅταν ὁ νοῦς ἀποκάμνει ἀπό τήν ἀδιάλειπτη ἔνταση καί ἡ καρδιά ἀρχίζει καί πονάει, τότε χαλάρωνέ την λίγο καί ψάλλε.
Τήν προσευχή τοῦ ᾿Ιησοῦ πρέπει νά τήν λές σιγά‧ τόσο σιγά, πού νά τήν ἀκοῦς μόνο σύ!
3. Δεν πρέπει τήν ὥρα τῆς προσευχῆς ὁ νοῦς νά στρέφεται ἐδῶ καί ἐκεῖ‧ σέ βιοτικά καί φθαρτά! Πρέπει νά ἐπιμένει ἄοκνα, νά θυμᾶται μόνο τήν προσευχή αὐτή. Γιατί ἡ προσευχή δέν εἶναι τίποτε ἄλλο, εἰ μή ἡ ἀποκοπή ἀπό τόν ὁρατό και ἀόρατο κόσμο. Καί γι’ αὐτό ἔχομε χρέος, ὅταν ἀρχίζωμε τήν προσευχή, τόν νοῦ μας‧ νά τόν διπλοκλειδώνωμε. Καί ἐκεῖ πού στέκει τό σῶμα μας, ἐκεῖ μαζί να στέκει καί ὁ νοῦς μας‧ νά μήν ἔχει κανένα κανενός εἴδους ἄλλο λογισμό, κατά τήν ὥρα τῆς προσευχῆς.
Οἱ ἅγιοι πατέρες λένε:
• ῞Οποιος προσεύχεται μέ τό στόμα καί ἀμελεῖ γιά τόν νοῦ, αὐτός, ἀφοῦ ὁ Θεός σημασία δίνει στόν νοῦ, καί ὄχι στά πολλά λόγια, μάτην κοπιάζει.
• ῾Η νοερά προσευχή δέν ἀφήνει τόν νοῦ νά ἔχει καμμιά φαντασία, ἀκάθαρτη σκέψη.
• Ὅποιος δέν συνηθίσει στην νοερή προσευχή τοῦ ᾽Ιησοῦ, δέν θά μπορέσει ποτέ νά ἀποκτήσει ἀδιάλειπτη προσευχή. Καί ἀντίθετα.
• Ὅποιος συνηθίσει στήν προσευχή τοῦ Ιησοῦ, καί ἡ προσευχή τοῦ ’Ιησοῦ ἑνωθῆ μέ τήν καρδιά του, σ’ αὐτόν ἡ προσευχή αὐτή θά ρέει σάν πηγή: καί ἔτσι, ὅπου κι ἄν βρίσκεται, ὅ,τι κι ἄν κάνει, ὅποτε κι ἄν εἶναι, θά τόν διεγείρει, (εἴτε ἀγρυπνεῖ εἴτε κοιμᾶται!) σέ προσευχή. Καί ὅταν τό σῶμα του θά ἀρχίζει, ἤ να κοιμᾶται, ἤ νά ὀνειροπολεῖ, ἡ προσευχή θά τόν διεγείρει ἀπό μέσα, ἀποσπώντας τον ἀπό τά ἐπίγεια, ἀλλά χωρίς ποτέ νά τόν συντρίβει.
4. ‛Η προσευχή αὔτή εἶναι πολύ μεγάλη. Καί δέν πρέπει ποτέ νά τήν παραμελοῦμε. Ὅσο καί ἄν τό στόμα ἀποκάμνει νά τήν λέγει, καί τό σῶμα τό πιάνει νυσταγμός. Τό πνεῦμα δέν πρέπει ποτέ νά τό πιάνει νυσταγμός.
Τό ἔργο αὐτό δέν κάνει, οὔτε νά τό ἀφήνωμε, οὔτε νά τό ἀναβάλωμε. Πρέπει νά τό ἐκτελοῦμε, μέ ὅσο πιό πολλή προσοχή καί ἐπιμέλεια μποροῦμε. Ὅσο καί ἄν οἱ λογισμοί μᾶς βιάζουν τόν νοῦ• ὅσο καί ἄν μᾶς πιάνει ὁ ὕπνος. Τότε πρέπει νά προσευχόμαστε μέ ζῆλο• καί μέ τό στόμα• καί μέ τήν γλῶσσα. Τότε τό χρέος μας εἶναι νά φροντίζωμε, νά δημιουργοῦμε προϋποθέσεις, ὥστε ὁ νοῦς μας νά παρακολουθεῖ αὔτά πού λέγει ἡ γλῶσσα. ’Αντίθετα, ὅταν ὁ νοῦς εὑρίσκεται σέ ἡσυχία, ὅταν ἔχει ἄνεση ἀπό λογισμούς, τότε μπορεῖ καί προσεύχεται καί μόνος του.
‛Η προσευχή αὐτή εἶναι ἡ πιό σύντομη ὁδός γιά τήν σωτηρία• πιό σύντομη ἀπό ὅ,τι ἡ προσευχή μέ ψαλμούς, κανόνες καί συνήθεις εὐχές, πού εἶναι γιά τούς γραμματισμένους.
Τό ἔργο αὐτό δέν κάνει οὔτε νά τό ἀφήνωμε, οὔτε νά τό ἀναβάλλωμε• πρέπει νά τό ἐκτελοῦμε μέ ὅσο πιό πολλή προσοχή καί ἐπιμέλεια μποροῦμε.
Ὅ,τι εἶναι ὁ τέλειος ἄνδρας σέ σύγκριση μέ τό παιδί, αὐτό εἶναι ἡ προσευχή αὐτή σέ σύγκριση μέ τίς λόγιες εὐχές, δηλαδή μέ τίς περίτεχνα γραμμένε προσευχές .
• Γιά τούς προχωρημένους εἶναι ἡ νοερά ἤ καρδιακή προσευχή.
• Γιά τούς μεσαίους εἶναι τό ᾆσμα• δηλαδή‧ ἡ συνήθης ἐκκλησιαστική ἀκολουθία καί ψαλμωδία‧
• Γιά τούς ἀρχάριους εἶναι ἡ ὑπακοή καί τό διακόνημα.
5. ‛Η προσευχή αὐτή ἀπαιτεῖ νήψη, ἐγκράτεια, ἀπομάκρυνση ἀπό τόν κόσμο, καί τέλεια ἀμεριμνία καί ἀταραξία• γιατί ἀπό αὐτές φυτρώνει καί δυναμώνει ἡ ἀληθινή προσευχή.
Ὅποιος αὐτό δέν θά τό προσέξει, ποτέ δέν θά μπορέσει νά κρατήσει προσευχή ἀδιάλειπτη.
Από το βιβλίο: Τα Κρίνα τοῦ Ἀγροῦ, του Αγίου Παισίου Βελιτσκοφσκι.
Ἔκδοση Ιερᾶς Μητροπόλεως Νικοπόλεως και Πρεβέζης. Α’ έκδοση, Πρέβεζα 1996.
Μετάφραση:
† Ὁ Μητροπολίτης Νικοπόλεως και Πρεβέζης Μελέτιος.
• Τίτλος τοῦ πρωτοτύπου:
• Κρίνι σέλ’νιε ἤλη τσβετί πρεκράσνιε. ’Αρχιμανδρίτα Παΐσια Βελιτσκόβσκογο
• Μετάφραση ἀπό το ρωσσικό πρωτότυπο
• Ἡ μετάφραση ἔγινε ἐπί τῇ βάσει τοῦ κειμένου πού δίδει το περιοδικό: Πραβοσλάβναγια Ζίζν’ (Orthodox Life) 30, (1979)• τεύχη 350-354, σελ.3-34, 18-24, 21-28, 19-34, 23-34 ἀντιστοίχως•
