(Ματθαίου ιστ΄:13-19)
Σε απόδοση στην Νεοελληνική, το κείμενο έχει ως εξής:
13. Όταν λοιπόν ήρθε ο Χριστός στην περιοχή της Καισαρείας Φιλίππου, άρχισε να ρωτά τους μαθητές του: « τι λένε για μένα οι άνθρωποι, ποιός νομίζουν ότι είναι αυτός που βλέπουν μπροστά τους;»
14. Κι εκείνοι του είπαν, ότι, άλλοι τον περνούν για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, και άλλοι για τον προφήτη Ιερεμία, ή κάποιον άλλον από τους προφήτες.
15. Τότε Εκείνος τους ρώτησε: «κι εσείς, τι πιστεύετε για μένα; ποιος νομίζετε ότι είμαι;»
16. Απάντησε τότε ο Πέτρος και είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος».
17. Του είπε τότε ο Ιησούς: «Μακάριος είσαι Σίμωνα, γιέ του Ιωνά, γιατί αυτά δεν τα αποκαλύφθηκαν μέσα σου με ανθρώπινο τρόπο, αλλά σου τα αποκάλυψε ο ίδιος ο ουράνιος Πατέρας μου.
18. Κι εγώ σου επιβεβαιώνω, ότι Πέτρο σε λένε, και πάνω σ’ αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του Άδη, η φθορά και ο θάνατος δεν πρόκειται να την νικήσουν ποτέ.
19. Και θα σου δώσω τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, και ό, τι δεσμεύσεις επί της γής, θα μείνει δεσμευμένο και στον ουρανό, κι ό,τι απελευθερώσεις επί της γής, θα μείνει απελευθερωμένο και στον ουρανό».
Πολλή κακοδοξία επικρατεί στην Δύση σχετικά μ’ αυτό το χωρίο, και κατ’ επέκτασιν και εξ αιτίας της ερμηνείας που δίνεται σ’ αυτό το χωρίο. Ο λόγος είναι ότι, παρόλο που εδώ ο Χριστός μιλάει για αποκάλυψη, και χρησιμοποιεί ακριβώς αυτήν την λέξη, η Δύση δεν πιστεύει στην αποκάλυψη. Πιστεύει μόνον σε ό,τι μπορεί να κατανοήσει η πεπερασμένη ανθρώπινη λογική, και δεν καταλαβαίνει ότι, όποιος καταργεί την αποκάλυψη, ουσιαστικά καταργεί την πίστη. Με αυτήν λοιπόν την πεπερασμένη και επιφανειακή ερμηνεία, η Δύση αντιλαμβάνεται έναν Απόστολο Πέτρο, που χάρη σ’ αυτήν και μόνο την ομολογία πίστεως, αντιμετωπίζεται από τον Χριστό ως μοναδικό στήριγμα της Εκκλησίας, απευθείας κεχρισμένος από τον Χριστό στην θέση του θυρωρού και κλειδούχου της βασιλείας των ουρανών, και διωρισμένος κριτής της μοίρας των ανθρώπων ανάλογα με τα πεπραγμένα τους! Αναμενόμενο ήταν λοιπόν, ως θεμελιωτής της Εκκλησίας της Ρώμης, να θεωρηθεί ότι κατά κάποιον τρόπο ο Απόστολος της προσέδωσε κάποιου είδους ιεραρχική ανωτερότητα, αδιαμφισβήτη, διαρκή, πανανθρώπινη, και το χειρότερο, καταλυτική. Ο γλυκύτατος Απόστολος θεωρείται ως απρόβλεπτος δεσμώτης και λύτης της αιώνιας μοίρας των ανθρώπων, με κάποιου είδους εξουσία ανώτερη αυτής των υπολοίπων Αποστόλων, ανεπηρέαστη μάλιστα και από την κατοπινή άρνησή του. Βεβαίως, για τους Δυτικούς, η «Δευτέρα πλάνη» είναι «μείζων της πρώτης», διότι θεωρούν ότι η εξουσία αυτή, όπως την αντιλαμβάνονται, επεκτείνεται κατά συνέπεια, και στον εκάστοτε προκαθήμενό της, αιρετικό ή μη!
Ω, της πλάνης! «Αρχή σοφίας η των ονομάτων επίσκεψις..». Στέναζε, καημένε Αντισθένη! Τι λέει στην πραγματικότητα εδώ ο Χριστός; Παραθέτω ξανά το χωρίο με λίγο πιο εκτεταμένη ερμηνεία αυτήν την φορά, ώστε να φαίνεται το νόημά του: «Μακάριος είσαι εσύ Σίμωνα, για την ομολογία πίστεως που έκανες, γιατί στην πραγματικότητα την έκανες σαν αποτέλεσμα μιας αποκάλυψης που έγινε μέσα σου. Ενός στιγμιαίου φωτισμού, που δεν προήλθε, ούτε προέρχεται ποτέ από τις διεργασίες του ανθρώπινου νου που είναι πεπερασμένος και κτιστός, αλλά από το Άγιο Πνεύμα που εκπορεύεται μέσα από τον ίδιο τον ουράνιο Πατέρα μου. Γι αυτό και η ομολογία σου αυτή είναι πέρα για πέρα ορθή. Πέτρο σε λένε, και σαν πέτρα ισχυρός και ακλόνητος είναι ο φωτισμός που δέχτηκες και η ομολογία που διατύπωσες. Και πάνω σε τέτοιον φωτισμό, και σε τέτοια ομολογία θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου. Η οποία, όσο διατηρεί τα στοιχεία αυτά στον πυρήνα της, δεν έχει να φοβηθεί τίποτε.
Προσέξτε μία λεπτομέρεια η οποία συνιστά και δική μας κακοδοξία. Η πλάνη δεν αφορά την «πρωτοκαθεδρία» και την «κλειδουχία». Αφορά και αυτό που ο Χριστός ονομάζει θεμέλιο της Εκκλησίας, ένα θεμέλιο που την καθιστά ακλόνητη εις τον αιώνα. Πολλοί «Ορθόδοξοι» ερμηνευτές θεωρούν ότι αυτό είναι η ομολογία πίστεως. Η ομολογία ότι ο Χριστός είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, «ο ελθών εις τον κόσμον αμαρτωλούς σώσαι, ων πρώτος ειμί εγώ», όπως ομολογούμε στην Θεία Ευχαριστία. Αυτή η ομολογία όμως, την οποία πληρέστερα εκφράζουμε και με το Σύμβολο της Πίστεως, δεν είναι αυτή που στηρίζει την Εκκλησία. Είναι αυτή που στηρίζει τον καθένα από μας προσωπικά. Είναι αυτή που μαζί με το Θείο Βάπτισμα μας τοποθετεί μέσα στην Εκκλησία, μας κρατάει μέσα στην Εκκλησία, και μέσα στην Πίστη, όταν αυτή βάλλεται καθημερινά από παντού.
Την Εκκλησία όμως τι την στηρίζει; Ποιο είναι το θεμέλιο που διασφαλίζει την Ορθοδοξία ανά τους αιώνες έναντι των αιρέσεων; Ποιο είναι το ιδιαίτερό της χαρακτηριστικό που την κρατάει στην ορθότητα, και γι’ αυτό δεν έχει εκλείψει, και «οι πύλες του Άδη», δεν την έχουν καταπιεί, παρά τους εκτεταμένους διωγμούς, και τον αδυσώπητο και ακατάπαυστο πόλεμο που συνεχώς πραγματοποιεί ο Διάβολος εναντίον του Θεού, διαβάλλοντάς Τον στους ανθρώπους, από τον καιρό των Πρωτοπλάστων; Τι διακρίνει την Ορθοδοξία από την αίρεση, η οποία συνεπάγεται και απώλεια;
Αδέλφια μου, η Εκκλησία, η Ορθοδοξία μας, η Αλήθεια μας, η πίστη μας στον Χριστό, δεν στηρίζεται στην ομολογία μας, πάντως όχι ΜΟΝΟ στην ομολογία μας. Αλοίμονο αν στηριζόταν σ’ αυτήν… Η Εκκλησία στην πραγματικότητα στηρίζεται στην ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ. Ό, τι γνωρίζει η Εκκλησία είναι η Αλήθεια του Θεού, όπως ο Χριστός και το Άγιο Πνεύμα έχουν αποκαλύψει, και θα συνεχίσουν ν’ αποκαλύπτουν στους Αγίους ανά τους αιώνες. Κριτήριο και μέτρο της ορθότητας είναι η αποκάλυψη. Γιατί η εξ αποκαλύψεως γνώση, όπως ξεκάθαρα λέει εδώ ο Χριστός, δεν είναι γνώση που προκύπτει από τον νου μας τον ανθρώπινο, τον μεταπτωτικό, τον μονομερή, πεπερασμένο, εμπαθή, και επιρρεπή στην πλάνη. Η εξ αποκαλύψεως γνώση είναι ορθή γιατί προέρχεται από τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος.
Ας θυμηθούμε τις Οικουμενικές Συνόδους, και το Συνοδικό της Ορθοδοξίας. Γιατί οι «Θεοφόροι» Πατέρες της Εκκλησίας μας είναι όντως Θεο-φόροι; Γιατί συμφωνούν μεταξύ τους; Επειδή ακριβώς αναγνωρίζουν ο ένας στον άλλον τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, την εξ Αποκαλύψεως πληροφορία. Το ίδιο είναι και το κριτήριο βάσει του οποίου η Εκκλησία επιλέγει τους ύμνους της, τα κείμενά της, τους Αγίους της. Το Άγιο Πνεύμα αγιοποιεί, αφθαρτοποιεί, θαυματουργεί, μυροβλύζει, διδάσκει, ορθοτομεί τον λόγον της Αληθείας. Α-λήθεια. Μη-λήθη, μη-πλάνη, μη-φθορά.
Η θεμελιωδέστερη ίσως διαφορά μας με την αίρεση είναι αυτό καθ’ εαυτό το σωτηριολογικό μας δόγμα και η προέλευσή του. Το πώς σωζόμαστε μας το δίδαξε και μας το διδάσκει ο ίδιος ο Χριστός, και γι’ αυτό η «Αλήθειά Του μένει εις τον αιώνα, και εις τον αιώνα του αιώνος», επειδή έτσι μένει και ο Χριστός. Είναι μια Αλήθεια, υπερβατική, υπέρλογη, την οποία δεν καλούμαστε να καταλάβουμε δια της ανθρώπινης λογικής μας, αλλά να πιστέψουμε δια της κινήσεως της καρδιάς μας, και κυρίως, δια της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος. Η Ορθόδοξη Πίστη στο σύνολό της είναι δωρεά του Αγίου Πνεύματος στον άνθρωπο, και όχι αποκύημα της αυθαίρετης λογικής μας, ούτε κάν της αγνής επιθυμίας μας. Αυτό ακριβώς είναι το θεμέλιο που κρατά την Εκκλησία καθαρή από αίρεση, απλανή από την διαβολή του Διαβόλου, και γι’ αυτό άφθαρτη.
Όταν ο Απόστολος Πέτρος έκανε ομολογία πίστεως για το πρόσωπο του Χριστού, ο Χριστός αναγνώρισε και διατύπωσε την πηγή αυτής της ορθής του πίστης, της ορθο-δοξίας του Πέτρου: τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Εκείνη την στιγμή για τον Απόστολο Πέτρο ήταν ένας στιγμιαίος και προσωρινός Φωτισμός. Μετά την Πεντηκοστή όμως έγινε μόνιμος και ακλόνητος, όχι μόνον για τον Απόστολο Πέτρο, αλλά για όλους τους Αποστόλους, Αγίους, Διδασκάλους, Κήρυκες, Ομολογητές, Ασκητές, και κάθε πνεύμα «δικαίου εν πίστει τετελειωμένου». Το Άγιο Πνεύμα διαπνέει και φωτίζει την Εκκλησία στην ορθότητα και αφθαρσία, στην διαρκή ισχύ και γονιμότητα, όπως έκανε και στην αρχή της Δημιουργίας, όταν στοργικά και γονιμοποιητικά «Πνεύμα Κυρίου επεφέρετο επάνω του ύδατος».
Ολοκληρώνοντας κατά το δυνατόν, ας κάνουμε μία μνεία και στην «πέτρα». Την αγαπάει πολύ ο Χριστός μας αυτήν την μεταφορά, και πολλές φορές συναντούμε τον λίθο μέσα στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Ας θυμηθούμε τους λίθους των Εντολών, την πέτρα απ’ όπου ανέβλυσε νερό, τον «λίθον όν απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες», και ο οποίος «εγενήθη εις κεφαλήν γωνίας». Ο φέρων τον Χριστό γίνεται κι αυτός λίθος ακλόνητος, γιατί φέρει την Αλήθεια, όπως την εξέφρασε εκείνη την στιγμή ο Πέτρος. Και για να θυμηθούμε και τον συνεορτάζοντά του Απόστολο Παύλο: «…και πάντες το αυτό βρώμα πνευματικόν έφαγον, και πάντες το αυτό πόμα πνευματικόν έπιον. Έπινον γαρ εκ πνευματικής ακολουθούσης πέτρας, η δε πέτρα ην ο Χριστός» (Α’ Προς Κορινθίους: ι’,3-4). Και όταν λίγο μετά προτρέπει: «Διόπερ, αγαπητοί μου, φεύγετε από της ειδωλολατρείας», ας μην ξεχνούμε ότι πρωτίστως ειδωλολατρεία είναι αυτή του πνεύματος. Η θεοποίηση του ανθρώπινου εγκεφάλου, της ανθρώπινης αντίληψης, λογικής και ερμηνείας, έναντι της Αγιοπνευματικής. Ό, τι δεν είναι Θεός είναι Διάβολος, και δεν έχει μέλλον, επειδή ακριβώς ο Ίδιος ο Λίθος που στηρίζει την Εκκλησία θα γίνει το κριτήριο της μοίρας του, και όχι ο «κλειδούχος» Απόστολος: «πας ο πεσών επ’ εκείνον τον λίθον συνθλασθήσεται, εφ’ όν δ’ αν πέση, λικμήσει αυτόν» (Λουκά κ’: 17). Τα κλειδιά εν προκειμένω, δεν είναι παρά το χάρισμα της Ιερωσύνης (και Αρχιερωσύνης), με το οποίο δεχόμαστε την αφθαρτοποιό ενέργεια των Μυστηρίων, και την πολυπόθητη άφεση των αμαρτιών μας, αυτή που μας ξαναφέρνει πάντα ένα βηματάκι πιο κοντά στον Χριστό, την μόνη Γνώση, και την μόνη Ζωή.
Στέλλα Ν. Αναγνώστου-Δάλλα.
