Παροιμίαι – Κεφάλαιο ΙΔ’ (14)
Στίχ. 1-35. Παροιμίες για τον θυμό, την πραότητα, τους δελεασμούς της αμαρτίας, την ελεημοσύνη και τη δικαιοσύνη.
1 Οι μυαλωμένες και ενάρετες γυναίκες, με τη νοικοκυροσύνη τους και την αφοσίωσή τους στον άνδρα τους και τα παιδιά τους, αναδεικνύουν τα σπίτια τους˙ ενώ μια άμυαλη και σπάταλη γυναίκα, με την τεμπελιά της, ξεθεμελιώνει με τα ίδια της τα χέρια το σπίτι της και το καταστρέφει.
2 Εκείνος που ζει με τιμιότητα και ειλικρίνεια, έχει φόβο Θεού, ενώ εκείνος που βαδίζει ξεδιάντροπα στους κακούς δρόμους, θα εξευτελισθεί.
3 Από το στόμα των άμυαλων ανθρώπων βγαίνουν ύβρεις και λόγια που μαστιγώνουν τους άλλους˙ ενώ τα χείλη των συνετών ανθρώπων που προσέχουν τι λένε, προφυλάσσονται από τις παρεκτροπές της γλώσσας.
4 Όπου δεν υπάρχουν βόδια, οι φάτνες και οι σταύλοι είναι καθαροί και άδειοι˙ όπου όμως βλέπεις μεγάλη συγκομιδή σιτηρών, εκεί γίνεται φανερή η αξία του βοδιού που οργώνει τα χωράφια.
5 Ο αξιόπιστος μάρτυρας δεν λέει ποτέ ψέματα, ενώ ο ψευδομάρτυρας με τα ψέματα που ξεστομίζει, διαρκώς ανάβει πυρκαγιές που κατακαίνε τους άλλους.
6 Όσο κι αν ζητήσεις σοφία και σύνεση στους κακούς ανθρώπους, δεν θα τη βρεις˙ ενώ στους συνετούς ανθρώπους εύκολα θα βρεις τη διάκριση και την αίσθηση του καλού.
7 Όλα ανάποδα έρχονται στον ανόητο που δεν έχει μυαλό να χειρισθεί τις δυσκολίες˙ ενώ τα χείλη του συνετού ανθρώπου είναι οπλισμένα με σοφία και κρίση.
8 Η σοφία των ενάρετων ανθρώπων τους καθοδηγεί και τους δείχνει πως πρέπει να φέρονται˙ ενώ η ανοησία των άμυαλων τους παρασύρει στην πλάνη και την καταστροφή.
9 Τα σπίτια των ανόμων πρέπει να καθαρισθούν με τη μετάνοια, ενώ τα σπίτια των ενάρετων είναι ευάρεστα στον Θεό και ζηλευτά στους ανθρώπους.
10 Η καρδιά του ανθρώπου είναι ευαίσθητη στις θλίψεις, η ψυχή του νιώθει λύπη στον πόνο˙ όταν όμως έρχονται ευχάριστα γεγονότα, δεν κυριεύεται από αλαζονεία.
11 Τα σπίτια των ασεβών, ακόμη κι αν είναι καλοχτισμένα, θα καταστραφούν˙ ενώ τα φτωχόσπιτα των ενάρετων θα μείνουν ασάλευτα.
12 Υπάρχουν δρόμοι και τρόποι ζωής που μπορεί να φαντάζουν σωστοί σε μερικούς ανθρώπους, τελικά όμως οδηγούν στον θάνατο, στον πυθμένα του Άδη.
13 Όταν ο άνθρωπος αρχίζει τις διασκεδάσεις και τα ξεφαντώματα, δεν σκέφτεται τίποτε το λυπηρό˙ στο τέλος όμως η χαρά του καταλήγει σε πένθος.
14 Ο σκληρόκαρδος άνθρωπος θα χορτάσει από τις ολέθριες συνέπειες της σκληρότητά του˙ ενώ ο καλόκαρδος θα απολαύσει τους καρπούς των θεάρεστων σχεδίων του.
15 Ο αφελής πιστεύει κάθε λόγο που ακούει, ενώ ο έξυπνος, ακόμη κι αν πιστεύει για λίγο τα όσα του είπαν, τα επανεξετάζει και, αν δεν τα βρει σωστά, αλλάζει γνώμη.
16 Ο μυαλωμένος άνθρωπος, επειδή φοβάται τις παγίδες, αποφεύγει τις αφορμές του κακού και απομακρύνεται από αυτό˙ ενώ ο άμυαλος, επειδή έχει αυτοπεποίθηση, συναναστρέφεται άφοβα με ανόμους και καταστρέφεται.
17 Ο οξύθυμος άνθρωπος παραφέρεται, χάνει τον έλεγχο του εαυτού του και κάνει πράξεις απερίσκεπτες˙ ενώ ο πράος δείχνει υπομονή και αυτοσυγκράτηση.
18 Οι άμυαλοι θα έχουν ως κληρονομιά την κακία˙ ενώ οι έξυπνοι και συνετοί θα έχουν ως πολύτιμο κτήμα τους τη διάκριση, την αίσθηση του καλού και την ευσυνειδησία.
19 Οι κακοί θα γλιστρήσουν και θα πέσουν ταπεινωμένοι μπροστά στα μάτια των ενάρετων ανθρώπων˙ ενώ οι ασεβείς θα καταντήσουν υπηρέτες στις πόρτες των δικαίων.
20 Οι άνθρωποι αποστρέφονται κι εγκαταλείπουν τους φίλους τους όταν εκείνοι μείνουν φτωχοί˙ οι φίλοι όμως των πλουσίων είναι πολλοί, επειδή τους προσεγγίζουν από συμφέρον.
21 Όποιος περιφρονεί τους φτωχούς, αμαρτάνει, ενώ εκείνος που τους σπλαχνίζεται και τους ελεεί, είναι αξιέπαινος.
22 Εκείνοι που πλανώνται στην αμαρτία, μηχανεύονται διαρκώς το κακό, ενώ οι αληθινά ενάρετοι σχεδιάζουν ό,τι είναι καλό και ωφέλιμο για τους άλλους. Αυτοί που σχεδιάζουν το κακό, δεν ξέρουν τι θα πει ευσπλαχνία και τιμιότητα. Αυτά τα δύο, την ευσπλαχνία και την τιμιότητα, μπορείς να τα βρεις μόνο σε όσους κάνουν το καλό.
23 Κάθε εργατικός και τίμιος άνθρωπος θα έχει πάντοτε αφθονία αγαθών˙ ενώ ο φιλήδονος, ο αναίσθητος και φυγόπονος θα βρίσκεται πάντοτε σε στέρηση και φτώχεια.
24 Στους σοφούς στεφάνι δόξας είναι ο πνευματικός τους πλούτος, ενώ η συναναστροφή με ανόητους είναι πάντοτε βλαβερή.
25 Ο αξιόπιστος μάρτυρας μπορεί να σώσει το δικαστήριο έναν αθώο από μια άδικη καταδίκη˙ ενώ ένας δόλιος ψευδομάρτυρας, με τα ψέματά του, ανάβει πυρκαγιά.
26 Όποιος έχει φόβο Θεού, έχει αμετακίνητη ελπίδα για κάθε ευλογία και επιτυχία˙ και τον φόβο αυτό του Θεού θα τον κληροδοτήσει στα παιδιά του ως ακλόνητο θεμέλιο.
27 Οι εντολές του Κυρίου είναι πηγή αληθινής ζωής, διότι απομακρύνουν τον άνθρωπο από τις θανατηφόρες παγίδες της αμαρτίας.
28 Η δόξα και η δύναμη κάθε βασιλιά στηρίζεται στο πλήθος των υπηκόων του. Όταν όμως εκλείψει ο λαός, τότε θα συντριβεί και ο ίδιος ο ηγεμόνας.
29 Ο υπομονετικός άνθρωπος, που συγκρατεί τον θυμό του, έχει πολλή φρόνηση, ενώ ο μικρόψυχος και ευέξαπτος, είναι φοβερά ανόητος.
30 Ο πράος και υπομονετικός άνθρωπος είναι ο καλύτερος γιατρός της πονεμένης καρδιάς των άλλων˙ ενώ η υπερβολικά ευαίσθητη και εύθικτη καρδιά γίνεται σκουλήκι που κατατρώει τα κόκκαλα του ανθρώπου.
31 Όποιος με συκοφαντίες εκμεταλλεύεται και αδικεί τον φτωχό, εξοργίζει τον Θεό, που έπλασε τον φτωχό˙ ενώ εκείνος που σέβεται τον Θεό, ελεεί και το φτωχό πλάσμα του.
32 Την ώρα που ο ασεβής διαπράττει το κακό, θα ανατραπεί από τον Θεό και θα οδηγηθεί στην απώλεια. Ενώ ο ενάρετος άνθρωπος, που έχει τη συνείδησή του αναπαυμένη, είναι δίκαιος κι έχει την προστασία του Θεού.
33 Η αληθινή σοφία αναπαύεται στην αγαθή καρδιά του ενάρετου ανθρώπου˙ ενώ στην ψυχή των άμυαλων ανθρώπων δεν μπορεί κανείς να διακρίνει τη σοφία.
34 Η δικαιοσύνη αναδεικνύει ένα έθνος, το κάνει μεγάλο και ένδοξο˙ ενώ οι αμαρτίες μικραίνουν αριθμητικά και εξαλείφουν ολόκληρες φυλές.
35 Ο συνετός βασιλιάς θέλει να έχει δίπλα του έναν μυαλωμένο υπουργό ή σύμβουλο. Διότι αυτός, με τη σύνεση και την ευστροφία του, προφυλάσσει τον βασιλιά από σφάλματα, αποτυχίες και εξευτελισμούς.
1 ΣΟΦΑΙ γυναίκες ωκοδόμησαν οίκους, η δέ άφρων κατέσκαψε ταις χερσίν αυτής.
2 ο πορευόμενος ορθώς φοβείται τον Κύριον, ο δέ σκολιάζων ταις οδοίς αυτού ατιμασθήσεται.
3 εκ στόματος αφρόνων βακτηρία ύβρεως, χείλη δέ σοφών φυλάσσει αυτούς.
4 ού μή εισι βόες, φάτναι καθαραί, ού δέ πολλά γεννήματα, φανερά βοός ισχύς.
5 μάρτυς πιστός ου ψεύδεται, εκκαίει δέ ψευδή μάρτυς άδικος.
6 ζητήσεις σοφίαν παρά κακοίς και ουχ ευρήσεις, αίσθησις δέ παρά φρονίμοις ευχερής.
7 πάντα εναντία ανδρί άφρονι, όπλα δέ αισθήσεως χείλη σοφά.
8 σοφία πανούργων επιγνώσεται τας οδούς αυτών, άνοια δέ αφρόνων εν πλάνη.
9 οικίαι παρανόμων οφειλήσουσι καθαρισμόν, οικίαι δέ δικαίων δεκταί.
10 καρδία ανδρός αισθητική, λυπηρά ψυχή αυτού, όταν δέ ευφραίνηται, ουκ επιμίγνυται ύβρει.
11 οικίαι ασεβών αφανισθήσονται, σκηναί δέ κατορθούντων στήσονται.
12 έστιν οδός, η δοκεί παρά ανθρώποις ορθή είναι, τα δέ τελευταία αυτής έρχεται εις πυθμένα άδου.
13 εν ευφροσύναις ου προσμίγνυται λύπη, τελευταία δέ χαρά εις πένθος έρχεται.
14 των εαυτού οδών πλησθήσεται θρασυκάρδιος, απο δέ των διανοημάτων αυτού ανήρ αγαθός.
15 άκακος πιστεύει παντί λόγω, πανούργος δέ έρχεται εις μετάνοιαν.
16 σοφός φοβηθείς εξέκλινεν απο κακού, ο δέ άφρων, εαυτώ πεποιθώς, μίγνυται ανόμω.
17 οξύθυμος πράσσει μετά αβουλίας, ανήρ δέ φρόνιμος πολλά υποφέρει.
18 μεριούνται άφρονες κακίαν, οι δέ πανούργοι κρατήσουσιν αισθήσεως.
19 ολισθήσουσι κακοί έναντι αγαθών, και ασεβείς θεραπεύσουσι θύρας δικαίων.
20 φίλοι μισήσουσι φίλους πτωχούς, φίλοι δέ πλουσίων πολλοί.
21 ο ατιμάζων πένητας αμαρτάνει, ελεών δέ πτωχούς μακαριστός.
22 πλανώμενοι τεκταίνουσι κακά, έλεον δέ και αλήθειαν τεκταίνουσιν αγαθοί. ουκ επίστανται έλεον και πίστιν τέκτονες κακών, ελεημοσύναι δέ και πίστεις παρά τέκτοσιν αγαθοίς.
23 εν παντί μεριμνώντι ένεστι περισσόν, ο δέ ηδύς και ανάλγητος εν ενδεία έσται.
24 στέφανος σοφών πλούτος αυτών, η δέ διατριβή αφρόνων κακή.
25 ρύσεται εκ κακών ψυχήν μάρτυς πιστός, εκκαίει δέ ψεύδη δόλιος.
26 εν φόβω Κυρίου ελπίς ισχύος, τοις δέ τέκνοις αυτού καταλείπει έρεισμα.
27 πρόσταγμα Κυρίου πηγή ζωής, ποιεί δέ εκκλίνειν εκ παγίδος θανάτου.
28 εν πολλώ έθνει δόξα βασιλέως, εν δέ εκλείψει λαού συντριβή δυνάστου.
29 μακρόθυμος ανήρ πολύς εν φρονήσει, ο δέ ολιγόψυχος ισχυρώς άφρων.
30 πραϋθυμος ανήρ καρδίας ιατρός, σής δέ οστέων καρδία αισθητική.
31 ο συκοφαντών πένητα παροξύνει τον ποιήσαντα αυτόν, ο δέ τιμών αυτόν ελεεί πτωχόν.
32 εν κακία αυτού απωσθήσεται ασεβής, ο δέ πεποιθώς τη εαυτού οσιότητι δίκαιος.
33 εν καρδία αγαθή ανδρός αναπαύσεται σοφία, εν δέ καρδία αφρόνων ου διαγινώσκεται.
34 δικαιοσύνη υψοί έθνος, ελασσονούσι δέ φυλάς αμαρτίαι.
35 δεκτός βασιλεί υπηρέτης νοήμων, τη δέ εαυτού ευστροφία αφαιρείται ατιμίαν.
Από το: “η Παλαιά Διαθήκη, κατά τους εβδομήκοντα, με σύντομη ερμηνεία.” Ερμηνευτική απόδοσις υπό π. Τρεμπέλα, Ηρ. Παπαδημητρίου, Γ. Ψαλτάκη, Ν. Βασιλειάδη. Απόδοση της ερμηνείας στην Νεοελληνική Μάριος Δομουχτσής.
Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.
