Κατά την προσκύνησιν του τιμίου Σταυρού, ψάλλομεν τά παρόντα Ιδιόμελα.
Ήχος β’
Ελάτε πιστοί, ας προσκυνήσουμε το ζωοποιό ξύλο (τον Σταυρό), επάνω στο οποίο ο Χριστός, ο Βασιλιάς της δόξης, αφού άπλωσε με τη θέλησή Του τα χέρια Του, μας ύψωσε πάλι στην αρχαία μακαριότητα (τον Παράδεισο)· εμάς, τους οποίους πριν ο εχθρός (ο διάβολος), αφού μας λήστεψε μέσω της ηδονής, μας είχε κάνει εξόριστους από τον Θεό. Ελάτε πιστοί, ας προσκυνήσουμε το ξύλο, μέσω του οποίου αξιωθήκαμε να συντρίβουμε τα κεφάλια των αόρατων εχθρών. Ελάτε όλες οι φυλές των εθνών, ας τιμήσουμε με ύμνους τον Σταυρό του Κυρίου: «Χαίρε Σταυρέ, η τέλεια λύτρωση του πεσμένου Αδάμ. Για σένα καυχιούνται οι πιστότατοι Βασιλιάδες μας, καθώς με τη δική σου δύναμη υποτάσσουν με κραταιό τρόπο τον λαό των Ισμαηλιτών (τους εχθρούς)». Εμείς τώρα, οι Χριστιανοί, ασπαζόμενοι εσένα με φόβο, δοξάζουμε τον Θεό που καρφώθηκε πάνω σου, λέγοντας: «Κύριε, εσύ που σταυρώθηκες πάνω σε αυτόν, ελέησέ μας, ως αγαθός και φιλάνθρωπος».
Δεύτε Πιστοί, τό ζωοποιόν ξυλον προσκυνήσωμεν, εν ώ Χριστός ο Βασιλεύς τής δόξης, εκουσίως χείρας εκτείνας, ύψωσεν ημάς εις τήν αρχαίαν μακαριότητα, ούς πρίν ο εχθρός, δι’ ηδονής συλήσας, εξορίστους Θεού πεποίηκε, Δεύτε Πιστοί, ξύλον προσκυνήσωμεν, δι’ ού ηξιώθημεν, τών αοράτων εχθρών συντρίβειν τάς κάρας, Δεύτε πάσαι αι πατριαί τών εθνών, τόν Σταυρόν τού Κυρίου ύμνοις τιμήσωμεν, Χαίροις Σταυρέ τού πεσόντος Αδάμ η τελεία λύτρωσις, Εν σοί οι πιστότατοι Βασιλείς ημών καυχώνται, ως τή σή δυνάμει, Ισμαηλίτην λαόν κραταιώς υποτάττοντες, Σέ νύν μετά φόβου Χριστιανοί ασπαζόμενοι, τόν εν σοί προσπαγέντα Θεόν δοξάζομεν λέγοντες, Κύριε, ο εν αυτώ σταυρωθείς, ελέησον ημάς, ως αγαθός καί φιλάνθρωπος.
Ήχος πλ. α’
Ελάτε λαοί, βλέποντας το παράδοξο θαύμα, ας προσκυνήσουμε τη δύναμη του Σταυρού· διότι ένα ξύλο στον Παράδεισο βλάστησε τον θάνατο (το ξύλο της γνώσεως). Τούτο όμως (το ξύλο του Σταυρού) άνθησε τη ζωή, έχοντας καρφωμένο επάνω του τον αναμάρτητο Κύριο· από τον Οποίο όλα τα έθνη, τρυγώντας την αφθαρσία, κραυγάζουμε: «Εσύ που κατήργησες τον θάνατο μέσω του Σταυρού και μας ελευθέρωσες, δόξα σε Σένα».
Δεύτε λαοί, τό παράδοξον θαύμα καθορώντες, τού Σταυρού τήν δύναμιν προσκυνήσωμεν, ότι ξύλον εν Παραδείσω θάνατον εβλάστησε, τό δέ, τήν ζωήν εξήνθησεν, αναμάρτητον έχον προσηλωμένον τόν Κύριον, εξ ού πάντα τά έθνη, αφθαρσίαν τρυγώντες κραυγάζομεν, ο διά Σταυρού θάνατον καταργήσας, καί ημάς ελευθερώσας, δόξα σοι.
Ο αυτός
Εκπληρώθηκαν, Θεέ μου, οι λόγοι των Προφητών σου, του Ησαΐα και του Δαβίδ, η οποία λέει: «Θα έρθουν όλα τα έθνη, Κύριε, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν Σου». Γιατί να ο λαός, ο οποίος έχει γεμίσει από τη δική σου Χάρη, Αγαθέ, (βρίσκεται πια) μέσα στις αυλές Σου, στην Ιερουσαλήμ. Εσύ που υπέμεινες τον Σταυρό για χάρη μας και μας ζωοποιείς με την Ανάστασή σου, φύλαξέ μας και σώσε μας.
Η φωνή τών Προφητών σου, Ησαϊου καί Δαυϊδ, επληρώθη ο Θεός, η λέγουσα, Ήξουσι πάντα τά έθνη Κύριε, καί προσκυνήσουσιν ενώπιόν σου, ιδού γάρ ο λαός, ός τής σής αγαθέ χάριτος πεπλήρωται, εν ταίς αυλαίς σου Ιερουσαλήμ, ο Σταυρόν υπομείνας υπέρ ημών, καί τή αναστάσει σου ζωοποιών, φύλαξον καί σώσον ημάς.
Ήχος πλ. β’
Σήμερα το Φυτό της ζωής (ο Σταυρός), καθώς ανασύρεται από τα βάθη της γης, επιβεβαιώνει την ανάσταση του Χριστού που καρφώθηκε πάνω του· και καθώς υψώνεται από ιερά χέρια, διακηρύσσει την δική Του ύψωση (Ανάληψη) προς τους ουρανούς, μέσω της οποίας η δική μας ανθρώπινη φύση (το ημέτερον φύραμα), από την πτώση της στη γη, αποκτά την ιδιότητα του πολίτη των ουρανών. Γι’ αυτό με ευγνωμοσύνη ας φωνάξουμε: «Κύριε, εσύ που υψώθηκες πάνω σε αυτόν (τον Σταυρό) και μαζί σου ύψωσες κι εμάς μέσω αυτού, αξίωσε της ουράνιας χαράς όσους σε υμνούν».
Σήμερον τό φυτόν τής ζωής, εκ τών τής γής αδύτων ανιστάμενον, τού εν αυτώ παγέντος Χριστού, πιστούται τήν ανάστασιν, καί ανυψούμενον χερσίν Ιεραίς, τήν αυτού πρός ουρανούς καταγγέλλει ανύψωσιν, δι’ ής τό ημέτερον φύραμα, εκ τής εις γήν καταπτώσεως, εις ουρανούς πολιτεύεται, διό ευχαρίστως βοήσωμεν, Κύριε, ο υψωθείς εν αυτώ, καί δι’ αυτού συνυψώσας ημάς, τής ουρανίου χαράς, αξίωσον τούς υμνούντάς σε.
Ο αυτός
Ο κόσμος, και στα τέσσερα άκρα του, αγιάζεται σήμερα, καθώς υψώνεται ο τετραμερής Σταυρός σου, Χριστέ ο Θεός μας· και η δύναμη των πιστών Βασιλιάδων μας συνυψώνεται, καθώς με αυτόν συντρίβουν τη δύναμη των εχθρών. Μέγας είσαι, Κύριε, και θαυμαστός στα έργα σου! Δόξα σε Σένα.
Ο τετραπέρατος κόσμος σήμερον αγιάζεται, τού τετραμερούς υψουμένου σου Σταυρού, Χριστέ ο Θεός ημών, καί τό κέρας τών πιστών, συνυψούται Βασιλέων ημών, εν αυτώ τών δυσμενών συντριβόντων τά κέρατα, Μέγας εί Κύριε καί θαυμαστός εν τοίς έργοις σου! δόξα σοι.
Ο αυτός
Οι λόγοι των Προφητών προανήγγειλαν το άγιο Ξύλο, δια του οποίου ο Αδάμ ελευθερώθηκε από την αρχαία κατάρα του θανάτου· η κτίση σήμερα, καθώς ο Σταυρός υψώνεται, υψώνει μαζί και τη φωνή της, ζητώντας από τον Θεό το πλούσιο έλεος. Αλλά Συ, ο μόνος αμέτρητος στο έλεος Δέσποτα, γίνε η συγχώρησή μας) και σώσε τις ψυχές μας.
Τών Προφητών αι φωναί, τό Ξύλον τό άγιον προκατήγγειλαν, δι’ ού τής αρχαίας ήλευθερώθη κατάρας, τής τού θανάτου ο Αδάμ, η κτίσις σήμερον, υψουμένου τούτου, συνυψοί τήν φωνήν, τό εκ Θεού αιτουμένη πλούσιον έλεος, Αλλ’ ο μόνος εν ελέει αμέτρητος Δέσποτα, ιλασμός γενού ημίν, καί σώσον τάς ψυχάς ημών.
Δόξα… Καί νύν… Ήχος πλ. δ’
Εκπληρώθηκε, Θεέ μου, ο λόγος του Προφήτου σου Μωυσή, η οποία λέει: «Θα δείτε τη Ζωή σας να κρέμεται απέναντι από τα μάτια σας». Σήμερα ο Σταυρός υψώνεται και ο κόσμος ελευθερώνεται από την πλάνη· σήμερα εγκαινιάζεται η ο ναός της Αναστάσεως του Χριστού και τα πέρατα της γης χαίρονται, προσφέροντάς Σου ύμνο με ψαλμούς σαν του Δαβίδ (εν κυμβάλοις Δαυϊτικοίς) και λέγοντας: «Πρόσφερες τη σωτηρία στο μέσο της γης, Θεέ μου, τον Σταυρό και την Ανάσταση, μέσω των οποίων μας έσωσες, αγαθέ και φιλάνθρωπε, Παντοδύναμε Κύριε, δόξα σε Σένα».
Η φωνή τού Προφήτου σου, Μωϋσέως ο Θεός, πεπλήρωται η λέγουσα, Όψεσθε τήν ζωήν υμών κρεμαμένην, απέναντι τών οφθαλμών υμών, Σήμερον Σταυρός υψούται, καί κόσμος εκ πλάνης ηλευθέρωται, Σήμερον τού Χριστού η, Ανάστασις εγκαινίζεται, καί τά πέρατα τής γής αγάλλονται, εν κυμβάλοις Δαυϊτικοίς, ύμνον σοι προσφέροντα, καί λέγοντα, Ειργάσω σωτηρίαν εν μέσω τής γής ο Θεός, Σταυρόν καί τήν Ανάστασιν, δι’ ών ημάς έσωσας, αγαθέ καί φιλάνθρωπε, Παντοδύναμε Κύριε δόξα σοι.
Απόδοση Ιωάννης Τρίτος.
