Ο Άγιος Δημήτριος μεταξύ Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινουπόλεως: Τιμή, Συμβολισμοί και Απόπειρα Μεταφοράς Ιερών Λειψάνων»! – Αλκη Ευστρατίου.

Στην παραδοσιακή βυζαντινή γραμματεία και στις συλλογές αγιολογικών κειμένων, ο Άγιος Δημήτριος συνδέεται στενότατα και κυρίως με τη γενέτειρά του, τη Θεσσαλονίκη (η οποία συχνά αποκαλούνταν «συμβασιλεύουσα» των βυζαντινών χρόνων). Τα περισσότερα γνωστά θαύματα του Αγίου (όπως καταγράφονται στα Θαύματα του Αγίου Δημητρίου, του 7ου και τους επομένους εκκλησιαστικούς/ιστορικούς κώδικες των επόμενων αιώνων) αφορούν την προστασία, τη διάσωση και την ευημερία των Θεσσαλονικέων από πολιορκίες, επιδημίες και λιμούς.

Ωστόσο, όσον αφορά στην ίδια την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας, την Κωνσταντινούπολη, υπήρχαν ναός και παρεκκλήσια αφιερωμένα στον Άγιο Δημήτριο (όπως στα Ταταύλα), αφού η τιμή του ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη σε ολόκληρη την επικράτεια του Βυζαντίου.

Η απόπειρα μεταφοράς λειψάνων:

Σύμφωνα δε με τα αγιολογικά κείμενα και τα «Θαύματα του Αγίου Δημητρίου», ο Ιουστινιανός, (μεταξύ 527 και 565 μ.Χ.), έχοντας ανοικοδομήσει τη μεγαλόπρεπη Αγία Σοφία και άλλα σπουδαία μνημεία στην Κωνσταντινούπολη, ήθελε να «προικίσει» την Πόλη με αγιάσματα και λείψανα από τους μεγαλύτερους αγίους της αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένου του πολιούχου της Θεσσαλονίκης. Έστειλε, λοιπόν, απεσταλμένους και κληρικούς υψηλού κύρους στη Θεσσαλονίκη με πλούσια δώρα, φέροντας την αυτοκρατορική εντολή να ανοίξουν τον τάφο και να μεταφέρουν τμήμα του σκηνώματος του Αγίου Δημητρίου στην Κωνσταντινούπολη.

Όταν οι απεσταλμένοι ανακοίνωσαν την επιθυμία του αυτοκράτορα, ο κλήρος και ο λαός της Θεσσαλονίκης αντέδρασαν με τρόμο και άρνηση. Θεωρούσαν τον Άγιο προστάτη, σωτήρα και ζωντανό πολίτη της πόλης τους, και πίστευαν ότι μια τέτοια πράξη θα άφηνε τη Θεσσαλονίκη απροστάτευτη.

Παρά τις αντιδράσεις όμως, οι βασιλικοί απεσταλμένοι πλησίασαν για να αγγίξουν τον τάφο. Τότε, σύμφωνα με την παράδοση, παρουσιάστηκε ξαφνικά φόβος και ένα υπερφυσικό φαινόμενο (φωτιά ή φλόγες που έβγαιναν από το μνήμα του Αγίου), το οποίο εμπόδισε τους πάντες να πλησιάσουν περαιτέρω ή να εκτελέσουν την εντολή!

Μπροστά σε αυτό το Θαύμα και στη γενική κατακραυγή του λαού, οι απεσταλμένοι του αυτοκράτορος αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το εγχείρημα, περιοριζόμενοι, σύμφωνα με σχετικές διηγήσεις– στη λήψη λίγου (χώματος) ή αντικειμένων που είχαν ακουμπήσει στον τάφο, αφήνοντας ανέπαφο το σκήνωμα του Αγίου στη Θεσσαλονίκη.

Βιβλιογραφία

Βικιπαίδεια
Lemerle, Paul, Les plus anciens recueils des miracles de saint Démétrius, Τόμος Α΄ (Κείμενο και σχόλια) & Τόμος Β΄ (Ερμηνεία), CNRS, Παρίσι, 1979–1981. (Το βασικότερο έργο-σταθμός για τα «Θαύματα του Αγίου Δημητρίου»).

Μπακιρτζής, Χαράλαμπος (επιμ.), Τα Θαύματα του Αγίου Δημητρίου (Οι συλλογές αρχιεπισκόπου Ιωάννου και Ανωνύμου), δίγλωσση έκδοση (μετάφραση: Αλόη Σιδέρη), εκδ. Άγρα, Αθήνα, 2000.

Skedros, James Constantine, Saint Demetrios of Thessaloniki: Civic Patron and Divine Protector 4th-7th Centuries CE, Harvard Theological Studies (αρ. 47), Trinity Press International, Harrisburg, 1999.

Μέντζος, Αριστοτέλης, Το προσκύνημα του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης στα βυζαντινά χρόνια, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 1994.

Bauer, Franz Alto, Eine Stadt und ihr Patron: Thessaloniki und der Heilige Demetrios, Schnell & Steiner, Ρέγκενσμπουργκ, 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Άρθρα, Θαυμαστά γεγονότα, Ιστορικά, Λειτουργικά, εορτολογικά, Συναξάρια, Μελέτες - εργασίες - βιβλία. Αποθηκεύστε τον μόνιμο σύνδεσμο.