Α. Η Αγωνία:
Τί λέγεται αγωνία; Μία ψυχική κατάστασις, που όταν την έχωμεν, δεν χωράμε ούτε το σακκί, ούτε στο σακκούλι! Εις το παράδειγμα του Κυρίου, ειλημμένον εκ της παιδικής ζωής, παρατηρούντο δύο στοιχεία της αγωνίας: Η ανησυχία και η ανοησία. Η ανησυχία εκ των παραπόνων των παιδιών μεταξύ των. Και η ανοησία των, διότι παιδιαρίζουν. Επομένως, έχουν ανησυχίαν εις την καρδίαν, ανοησίαν εις τον νουν.
Τα αυτά παρατηρούνται εις πάντα άνθρωπον μακράν του Χριστού και αγωνιώντα. Είναι ανήσυχοι και ανόητοι. Και ιδού.
Ο Θεός δίδει χειμώνα και καλοκαίρι, παρέα και μοναξιά, πατρίδα και ξενιτειά, νόσον και υγείαν, ζωήν και θάνατον, συμβουλήν και σιωπήν, πτωχείαν και πλούτον, νειάτα και γηράματα, ίνα δι’ αυτών αγωνισθώμεν και σωφρονισθώμεν. Και όμως! Ανησυχία και ανοησία μεγάλη! Ο πτωχός αισθάνεται αγωνία, διότι λαχταρά να γίνη πλούσιος, διότι έχων ολίγα θέλει περισσότερα. Όταν αποκτήση περισσότερα, αισθάνεται άλλην αγωνίαν, διότι τα θέλει όλα. Όταν αποκτήση όλα, νομίζει, ότι δεν έχει τίποτε, διότι ο πλεονέκτης δεν βλέπει τι έχει, αλλά τι του λείπουν. Αρχίζει δηλαδή από τίποτα και καταλήγει εις το μηδέν! Ολίγη ανησυχία και ανοησία είναι αυτή;
Ο μικρός κατά την ηλικίαν λέγει, αν όχι ο ίδιος, αλλά η μητέρα του δια λογαριασμόν του, αχ πότε θα μεγαλώση! Εμεγάλωσε; Αχ πότε να ησυχάσω! Γίνεται τις συνταξιούχος; Αχ νειάτα χαμένα και αγύριστα! Πόση αγωνία! Και αν τον ρωτήσης, θέλεις να ξαναγίνης νέος και να περάσης, όλα τα βάσανα που πέρασες; Θα σκεφθή πολύ να σου απαντήση, ναι, αν δεν σου δώση αρνητικήν απάντησιν. Πόση ανοησία!
Άλλος, ούτε μόνος του ούτε με παρέα κάνει. Όταν είναι μόνος του, νομίζει ότι θα σκάση. Όταν είναι με φίλους του, γκρινιάζει. Κόβει την φιλίαν του, δια να είναι μόνος του. Φεύγει από την μοναξιά του, δια να εύρη φίλους! Όλα αυτά με αγωνίαν και με ανοησίαν!
Υπανδρεύθηκε. Με τον άνδρα της δεν μπορεί να κάνη. Νομίζει, ότι ο άνδρας της είναι ανυπόφορος. Φεύγει ο άνδρας της δια κάποιο ταξείδι. Νομίζει, ότι άδειασε ο κόσμος. Επιστρέφει ο άνδρας της; Αντί το πάθημα να της γίνη μάθημα, της γίνεται συνήθεια. Και το κομπολόι συνεχίζεται! Ολίγη ανησυχία και ανοησία είναι αυτή; Εδώ πρόκειται περί παραφροσύνης.
Σε συμβουλεύει ένας; Σου κακοφαίνεται, διότι θίγεται ο εγωισμός σου. δεν σε συμβουλεύει; Πάλιν σου κακοφαίνεται, διότι νομίζεις, ότι αδιαφορεί δια σε. Λίγη ανοησία και ανησυχία είναι αυτή;
Τον χειμώνα είσαι ανήσυχος λόγω του κρύου. Το καλοκαίρι σου είναι ανυπόφορη η ζέστη. Πόσες ανοησίες δεν εκστομίζεις κατά της θερμότητος και του ψύχους;
Έχεις υγείαν; Υποφέρεις μερικές φορές από πλήξιν. Σου στέλλει ο Θεός νόσον; Πέφτεις εις αγανάκτησιν.
Ταξιδεύεις με πλοίον και γίνεται ολίγη τρικυμία; Λέγεις: Χάθηκα! Πόση ανησυχία! Πατά το πόδι σου εις την ξηράν; Νομίζεις, ότι είσαι αθάνατος. Πόση ανοησία!
Τέλος, ούτε η ζωή σε ευχαριστεί, ούτε τον θάνατον ατενίζεις ήρεμα. Βαρύνεσαι την ζωήν και φοβείσαι τον θάνατον! Ολίγην ανοησίαν και ανησυχίαν έχουν αυτά; Κάθε άλλο.
Ιδού η αγωνία! Έναντι της αγωνίας του κόσμου, η οποία είναι ανησυχία και ανοησία, ο Κύριος μας συνιστά αγώνα.
Β. Αγών:
«Η βασιλεία του Θεού βιάζεται και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν». Η βασιλεία του Θεού, η χριστιανική δηλαδή ζωή, παρομοιάζεται προς φρούριον, εις το οποίον δια να εισέλθη τις, πρέπει να βιάση τον εαυτόν του. Πρέπει να αγωνισθής. Η αγωνία είναι ανησυχία εις την καρδίαν και ανοησία εις τον νου. Ο αγών είναι ηρωισμός και φρόνησις. Ο αγών συνίσταται, εις το να δύναται ο άνθρωπος, να εκμεταλλεύεται και τα δύο: Χειμώνα και καλοκαίρι, νόσον και υγείαν, μόνωσιν και παρέα, νειάτα και γηράματα, συμβουλήν και σιωπήν, πτωχείαν και πλούτον, ζωήν και θάνατον. Και συγκεκριμένως!
Είσαι πτωχός; Δύνασαι ν’ αγωνισθής, χωρίς να αγωνιάς, να βελτιώσης την θέσιν σου˙ ν’ αγωνισθής να υπομείνης! Ποίον είναι πλουσιώτερον έναντι του Θεού η οικονομική σου πρόοδος, ή η υπομονή σου; η υπομονή!
Είσαι πλούσιος; Δύνασαι να αγωνισθής, να μη κολλήσης εις τα χρήματά σου. Πώς; Όταν δίδης. Αγών δεν είναι μόνον να υπομένης πτωχός ων, αλλά και να δίδης πλούσιος ών. Ίσως τούτο είναι και μεγαλύτερος αγών.
Σε συμβουλεύουν; Είναι μεγάλον πράγμα να μάθης να συμβουλεύεσαι, διότι είναι αγών κατά του εγωισμού σου. Σιωπούν; Είναι μεγάλο πράγμα να υπομένης να αγωνίζεσαι, χωρίς ν’ αγωνιάς δια την αδιαφορίαν των άλλων!
Είσαι μόνος; Είναι αγών να μάθης να αποθνήσκης μερικές ώρες της ζωής σου, να συγκεντρώνεσαι μέσα σου και εις τον Θεόν σου.
Είσαι με παρέα; Είναι αγών να μάθης να ζης ως κοινωνικός άνθρωπος, να υπομένης τας ελλείψεις του άλλου.
Έχεις υγείαν ή νόσον; Πρέπει να αγωνισθής, ώστε να φανής με την νόσον ωφέλιμος εις τον εαυτόν σου, με την υγείαν σου ωφέλιμος εις τους άλλους.
Είναι χειμών ή καλοκαίρι; Πρέπει να αγωνισθής να προσέχης, όχι μόνο να μην αγανακτής κατά του ψύχους ή του καύσωνος, αλλά να δοξάζης τον Θεό και δια τα δύο.
Είσαι νέος; Δόξαζε τον Θεό δια την ζωήν που έχουν τα νειάτα. Είσαι γέρων; Δόξαζε τον Θεόν δια την φρόνησιν, που δίδουν τα καλά γεράματα!
Και τέλος έχεις ενώπιόν σου ζωήν και θάνατον. Πρέπει να συνηθίσης και τα δύο, δια να τα ατενίζης με το μειδίαμα. Ο αγών αυτός ολίγην φρόνησιν δίδει εις τον νουν και ολίγην ηρεμίαν εις την καρδίαν; Κάθε άλλο! Δίδει δύναμιν άφθαστον!
Ολίγη ηρεμία δίδεται εις την καρδίαν μας, όταν δια του Χριστού εκμεταλλευώμεθα την νόσον, τον θάνατον, την μόνωσιν, την σιωπήν του άλλου, το κρύο και την ζέστη, την παρατήρησιν του άλλου, το κρύο και την πτωχείαν; Πού αλλού η ηρεμία είναι βαθυτέρα; Ηρεμών ο άνθρωπος σκέπτεται. Σκεπτόμενος ηρεμεί. Επομένως αγωνιζόμενος ο άνθρωπος και ηρεμών, σκέπτεται. Τί ωραιότερον τούτου; Αγών είναι το άθλημα. Ηρωισμός και φρόνησις, τα βραβεία! Ζ. Χ. τ. Γ. 159-161
Από το βιβλίο: Ο Πατήρ Ιωήλ (Γιαννακόπουλος). Του Μητροπολίτου Νικοπόλεως Μελετίου (Καλαμαρά). Εκδόσεις, Ιεράς Μονής Προφήτου Ηλιού Πρεβέζης. Πρέβεζα 1994.
