Από το Γεροντικό
Ένας αδελφός που ενοχλούνταν από λογισμούς πορνείας ρώτησε τον αββά Κύρο τον Αλεξανδρινό:1 «Τί να κάνω, πάτερ;» Ο γέροντας του αποκρίθηκε: «Αν δεν έχεις λογισμούς, έχεις την πράξη. Δηλαδή, αν δεν αντιστέκεσαι στους λογισμούς, είναι φανερό ότι τους κάνεις πράξη και δεν ενοχλείσαι πια από αυτούς. Γιατί εκείνος που εκπληρώνει αυτά που του υπαγορεύουν οι λογισμοί, πώς θα ενοχληθεί από αυτούς;»
Στη συνέχεια ο γέροντας ρώτησε τον αδελφό: «Μήπως συνηθίζεις να μιλάς με γυναίκα;» «Όχι» απάντησε ο αδελφός. «Παλιοί και νέοι ζωγράφοι είναι οι λογισμοί μου˙ δηλαδή αναμνήσεις με ενοχλούν και απεικονίσεις των λογισμών». Του είπε τότε ο γέροντας: «Τους νεκρούς να μην τους φοβάσαι, αλλά να αποφεύγεις τους ζωντανούς και να παρατείνεις περισσότερο την προσευχή». Νεκρούς εννοούσε τις παλιές αναμνήσεις, και ζωντανούς τις ομιλίες πρόσωπομε πρόσωπο.
Ο αββάς Ανούβ ρώτησε τον αββά Ποιμένα για τους ακάθαρτους λογισμούς που γεννά η καρδιά του ανθρώπου, και εκείνος του αποκρίθηκε: «Μήπως η αξίνα έχει καμμιάν αξία χωρίς εκείνον που τη χρησιμοποιεί;2 Και εσύ λοιπόν μη δώσεις χέρι στους λογισμούς, και θα μείνουν άπρακτοι».
Ο ίδιος αββάς είπε: «Ο άνθρωπος πρέπει να αγωνίζεται εναντίον των δύο λογισμών, της πορνείας και της καταλαλιάς, και μήτε να καταλαλεί διόλου, μήτε να έχει πονηρές σκέψεις στην καρδιά του. Γιατί αν θέλει και μόνο να εξετάζει αυτούς τους λογισμούς, δεν ωφελείται αλλά βλάπτετε˙ αν όμως αποξενωθεί από αυτούς, θα έχει ανάπαυση. Και αποξενώνεται κανείς από αυτούς όταν τους διώχνει και καταφεύγει στον Θεό».
Κάποιος αδελφός ρώτησε έναν από τους πατέρες: «Τί να κάνω, που ο νους μου είναι πάντοτε στην πορνεία και οι λογισμοί δεν με αφήνουν να ησυχάσω ούτε μία ώρα, και θλίβεται η ψυχή μου;».
Ο γέροντας του αποκρίθηκε: «Όταν οι δαίμονες σπέρνουν τους λογισμούς, μη συνομιλήσεις με αυτούς. Γιατί έργο των εχθρών είναι να βάζουν διαρκώς λογισμούς, και δεν αμελούν˙ δεν μπορούν όμως να εξαναγκάσουν. Από εσένα εξαρτάται να δεχτείς ή να μη δεχτείς. Δεν ξέρεις τι έκαναν οι Μαδιανίτες; Πώς στόλισαν τις κόρες τους και τις έστησαν μπροστά στους Ισραηλίτες; Κανέναν από αυτούς δεν εξανάγκασαν, αλλά όσοι ήθελαν αμάρτησαν με αυτές. Άλλοι όμως αγανάκτησαν, κινήθηκαν απειλητικά και έφτασαν ως τον φόνο. Έτσι συμβαίνει και με τους λογισμούς. Όταν αρχίσουν να μιλούν, μην τους αποκριθείς, αλλά σήκω να προσευχηθείς και βάλε μετάνοια λέγοντας˙ ¨Υιέ του Θεού, ελέησέ με και βοήθησέ με τον αδύναμο¨. Και γρήγορα θα δεις τους λογισμούς να λιώνουν, όπως το κερί μπροστά στη φωτιά, και να χάνονται».
Κάποιος από τους πατέρες είπε: «Το πάθος της πορνείας έχει πολλές μορφές. Ο απόστολος λέει: ¨Πορνεία ή ακαθαρσία ή πλεονεξία ούτε ως λέξεις να μην αναφέρονται μεταξύ σας, όπως αρμόζει σε αγίους¨.4 Πορνεία είναι η σωματική πράξη, ενώ ακαθαρσία είναι η ψηλάφηση του σώματος το γέλιο και5 η παρρησία. Συχνά μάλιστα κανείς, ενώ φαινομενικά συζητά για την ευσέβεια ή προς διόρθωση του άλλου, ικανοποιεί την επιθυμία του, καθώς ξεσηκώνεται το πάθος. Αυτό καμιά φορά συμβαίνει και από την οσμή ενδύματος του αγαπημένου προσώπου˙ πόσο μάλλον από την αφή ή τη συνομιλία; Πρέπει λοιπόν ο μοναχός να είναι όλη την ώρα άγρυπνος και όχι χαύνος, για να μη γλιστρά σε αυτά που είπαμε, οπότε όχι μόνο αυξάνει το πάθος του και το κάνει πιο τυραννικό και δυσκολονίκητο, αλλά και ζημιώνεται και βλάπτεται πάρα πολύ».
Σχετικά με τους λογισμούς της πορνείας που γεννιούνται μέσα στην καρδιά, αλλά δεν ολοκληρώνονται, δεν γίνονται δηλαδή πράξη είπε κάποιος από τους πατέρες: «Είναι όπως όταν κάποιος δει ένα αμπέλι και επιθυμήσει με όλη του την καρδιά να φάει σταφύλια˙ από φόβο όμως μην τυχόν τον πιάσουν ως κλέφτη και τον θανατώσουν δεν μπαίνει μέσα, αλλά περιφέρεται έξω από το φράχτη και κατασκοπεύει το αμπέλι και το παρατηρεί. Αν τον πιάσουν καθώς κάνει έτσι, δεν θανατώνεται βέβαια, γιατί ούτε πέρασε μέσα από τον φράχτη ούτε έφαγε˙ ωστόσο τον δέρνουν, γιατί τον βρήκαν να κατασκοπεύει λόγω της επιθυμίας του. Έτσι και εκείνος που επιθυμεί, αλλά δεν κάνει την αμαρτία στην πράξη, δεν είναι άξιος θανάτου αλλά δαρμού».
Κάποιος αδελφός συμβουλεύτηκε έναν γέροντα, επειδή τον πολεμούσε η πορνεία, και εκείνος του είπε: «Αν είναι κάτι καλό, γιατί έφυγες από αυτό, με το να αρνηθείς τον κόσμο; Και αν είναι κάτι βρωμερό, γιατί το ζητάς;».
Ένας αδελφός βάδιζε μαζί με κάποιον και νικήθηκε από λογισμούς πορνείας. Πήγε λοιπόν και εξομολογήθηκε στους πατέρες λέγοντας: «Τί να κάνω, που δεν παρηγοριέται η καρδιά μου, επειδή συγκατατέθηκα στον πόλεμο του εχθρού; Γιατί είναι σαν να έκανα την αμαρτία». Οι πατέρες του είπαν: «Δεν είναι ολοκληρωμένη αμαρτία˙ ο εχθρός ήρθε να σε βάλει σε πειρασμό, ο Θεός όμως σε σκέπασε». Ο αδελφός, κυριευμένος από τη λύπη, δεν πειθόταν με τα λόγια αυτά, και οι πατέρες του διηγήθηκαν το εξής:
«Δύο αδελφοί από ένα κοινόβιο στάλθηκαν σε κάποιο χωριό, και ο ένας πολεμήθηκε πέντε φορές από τον δαίμονα να αμαρτήσει, αυτός όμως σηκωνόταν και έκανε προσευχή και δεν κυριεύτηκε από τους λογισμούς˙ ωστόσο ενοχλήθηκε σφοδρά. Όταν λοιπόν γύρισαν στον γέροντά τους, ο αδελφός εκείνος φαινόταν ταραγμένος. Καθώς ρωτήθηκε για την αιτία της ταραχής, έβαλε μετάνοια λέγοντας˙ ΄Προσευχήσου για εμένα, πάτερ, γιατί έπεσε στην πορνεία¨, και διηγήθηκε πως πολεμήθηκε από τους λογισμούς. Ο γέροντας όμως, όντας διορατικός, έβλεπε στο κεφάλι του αδελφού πέντε στεφάνια και του είπε˙ ¨Έχε θάρρος, παιδί μου, δεν νικήθηκες, αλλά απεναντίας νίκησες, εφόσον δεν έκανες την αμαρτίᨻ.
«Και εσύ λοιπόν, αδελφέ», συνέχισαν οι γέροντες, «έχε θάρρος και μη λυπάσαι, γιατί δεν έκανες την αμαρτία στην πράξη. Είναι μεγάλος αγώνας όταν ο άνθρωπος, ενώ βρίσκει ευκαιρία να αμαρτήσει, συγκρατηθεί, και παίρνει μεγάλη ανταμοιβή γι’ αυτό. Γιατί από τον πόλεμο αυτό δεν υπάρχει άλλος πιο δυνατός και πιο οξύς, γι’ αυτό και η νίκη είναι πολύ δύσκολη και κοπιαστική. Τι νομίζεις για τον μακάριο Ιωσήφ,6 ότι αυτό το κατόρθωσε χωρίς κόπο; Όχι, αλλά με πολύν κόπο και αγώνα. Σαν να συνέβαινε το γεγονός μέσα σε στάδιο, και ο ίδιος ο Θεός και τα πλήθη των αγίων αγγέλων έβλεπαν από ψηλά τον αθλητή να αγωνίζεται. Εναντίον του πολεμούσε ο διάβολος με όλη τη κακή του φάλαγγα, φλογίζοντας την επιθυμία του Ιωσήφ και εξαγριώνοντας τη γυναίκα όλο και περισσότερο. Όταν λοιπόν νίκησε ο αγωνιστής, όλες οι στρατιές των αγγέλων δόξασαν με δυνατή φωνή τον Θεό λέγοντας: ¨Νίκησε με τρόπο αξιοθαύμαστο ο αθλητής!¨
«Είναι λοιπόν καλό, αδελφέ, να μην αμαρτάνεις με τη σκέψη˙ αν όμως έχεις πειρασμό, αγωνίσου να μη νικηθείς, δηλαδή να μην κάνεις την πράξη».
Κάποιος γέροντας είπε: «Αν η πορνεία πολεμά το σώμα σου ή την καρδιά σου, εξέτασε από πού σου προξενήθηκε ο πόλεμος και διορθώσου: είτε από την καλοπέραση, είτε από τον πολύ ύπνο, είτε από την υπερηφάνεια, αν δηλαδή έχεις τον εαυτό σου καλύτερο από κάποιον ή αν κατέκρινες κάποιον που αμάρτησε. Χωρίς κάτι από αυτά, ο άνθρωπος δεν πολεμιέται από την πορνεία».
Ο ίδιος είπε επίσης: «Αν πέσεις στην πορνεία, και το πρόσωπο με το οποίο έπεσες είναι κοντά στον τόπο, όπου κατοικείς, φύγε από εκεί, γιατί αλλιώς δεν θα μετανοήσεις».
Ένας αδελφός ρώτησε κάποιον γέροντα για τα πάθη τα σωματικά, δηλαδή τους λογισμούς της πορνείας, και ο γέροντας αποκρίθηκε: «Αυτοί είναι που τραγουδούν στο άγαλμα του Ναβουχοδονόσορα7˙ αν δηλαδή οι αυλητές και οι κιθαριστές δεν έπαιζαν με τα όργανά τους, οι άνθρωποι δεν θα προσκυνούσαν το άγαλμα. Έτσι και οι δαίμονες˙ τραγουδούν στην ψυχή μέσω των παθών, ξεσηκώνοντας δηλαδή τα πάθη, μήπως και την ξεγελάσουν και την πείσουν να πέσει στην έμπρακτη αμαρτία».
Του αγίου Εφραίμ
Να αντιλέγεις σκληρά στον δαίμονα της πορνείας, σαν να ήταν σκυλί, και διόλου να μη θελήσεις να παρασυρθείς από τέτοιον λογισμό. Από μια σπίθα ανάβει μεγάλη φωτιά,8 και από μία κακή σκέψη πολλαπλασιάζονται οι κακές επιθυμίες. Τίναξε πέρα τη θύμησή τους περισσότερο από όσο τη δυσωδία του βούρκου.
Κάποιος αδελφός, όταν τον πολεμούσε η πορνεία, επιτιμούσε τον δαίμονα λέγοντας: «Πήγαινε στο σκότος, σατανά! Άραγε δεν γνωρίζεις ότι, αν και είμαι ανάξιος, τα μέλη μου είναι μέλη του Χριστού;9» Και αμέσως έπαυε η πύρωση, όπως φυσά κανείς και σβήνει το λυχνάρι, έτσι που και ο ίδιος θαύμαζε με αυτό και δόξαζε τον Κύριο.
Αν, καθώς εργάζεσαι, σε ενοχλήσει το πνεύμα της πορνείας, μη διστάσεις να υψώσεις τα χέρια και να προσευχηθείς. Και αν σου επιτεθεί πιο σφοδρά, σήκω και γονάτισε προσευχόμενος, και η προσευχή που γίνεται με πίστη θα πολεμήσει για χάρη σου.
Υποσημειώσεις.
1. Στο κείμενο: Κύριλλον τον Αλεξανδρείας. Διόρθωση: Κύρον τον Αλεξανδρέα (πρβ. Μ. Γεροντικόν Β’ κεφ. Ε’, παράγραφο 10).
2. Ησ’. 10, 15.
3. Αριθ. 25, 1-9.
4. Εφ. 5, 3.
5. Στο κείμενο: ο γέλως δε, Διόρθωση: ο γέλως τε (πρβ. Μ. Γεροντικόν Β’, κεφ. Ε, παράγραφο 66).
6. Γεν. 39, 7-12.
7. Δαν. 3,7.
8. Σ. Σειρ. 11, 32.
9. Πρβ. Α’ Κορ. 6, 15.
Από το βιβλίο: Ευεργετινός: “Ήτοι Συναγωγή των θεοφθόγγων ρημάτων και διδασκαλιών των θεοφόρων και αγίων πατέρων, από πάσης γραφής θεοπνεύστου συναθροισθείσα.”
Τόμος 2-ος. μετάφραση (Νεοελληνική απόδοση): Δ. Χρισταφακόπουλος
Εκδόσεις, Το Περιβόλι της Παναγίας, 2001
Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.
