Το ξεχείλισμα της ψυχής – π. Σπυρίδωνος Βασιλάκου.

Την πρώτη φορά που πήγα στον Άγιο Βασίλειο, νέος παπάς τότες, μετά την Λειτουργία, με κάλεσε στο κελί του (ο Αγιος Ιωσήφ ο ησυχαστής). «Πώς περνάς, παιδί μου;», με ρώτησε.

Τί να σου πω και τί να ομολογήσω. Ντράπηκα κιόλας. Το έχω και αυτό στο χαρακτήρα μου. «Καλά, καλά, γέροντα» του είπα και έσκυψα το κεφάλι. Να μη δει τα μάτια μου και καταλάβει.

«Τί καλά τζιέρι μου; Τί καλά; Δε σε βλέπω καλά. Έλα πες μου, μη ντρέπεσαι».

Εγώ έκρυψα τα μάτια, μα εκείνος διάβαζε την ψυχή. Είδε και την ντροπή μου ακόμα. Έτσι και εγώ πήρα θάρρος να ανοίξω την καρδιά μου και να εξομολογηθώ τους λογισμούς.

«Είναι αυτό καλογερική γέροντα; Όλη μέρα δουλειά. Καλό λόγο να μην ακούς. πνευματικό λόγο να μην ακούς. Πού είναι αυτά που διαβάζουμε στα βιβλία; Πού είναι η αρετή, η άσκηση, η ταπείνωση, η προσευχή».

Τι να σας πω, λες και άνοιξε η ψυχή και ξεχείλισε, τρόπον τινά, η πίκρα, η απογοήτευση, το παράπονο.

«Στάσου, στάσου, καλογεράκι μου, γιατί πήρες φόρα και δε σε προλαβαίνω».

«Μα είναι καλογερική αυτό πού ζω;».

«Άκουσε, για να επιτρέψει ο Θεός να είσαι εκεί κάτι ξέρει και κάτι θέλει από σένα. Ούτε να φύγεις πρέπει, αλλά ούτε και να πορεύεσαι με τέτοιους λογισμούς. Εάν αρνήθηκες τον κόσμο και ήρθες εδώ περιμένοντας άνεση, επαίνους και τιμές, έπεσες έξω. Με όλα αυτά πνευματική προκοπή δεν κάνεις. Εδώ ήρθες για να σταυρωθείς, να ταπεινωθείς, να υπομείνεις. Σήκωσε το σταυρό σου, παπά μου, και θα δεις. Ο Κύριος σου έδωσε όλες τις προϋποθέσεις του αγιασμού. Εσύ θα τις αρνηθείς;».

Άκουγα και δε χόρταινα. Έλεγα μέσα μου: «Χριστέ μου, να μη σταματήσει». Δροσιά, παιδιά, ο λόγος του.

«Ευχαριστώ, γέροντα. Ό,τι μου είπες το δέχομαι. Η εργασία των μοναχών είναι κυρίως η προσευχή. Πώς να προσεύχομαι;».

Μόλις το άκουσε αυτό, σηκώθηκε και με αγκάλιασε και από τότες μου έκανε πάντα ένα πλούσιο, να πούμε, πνευματικό τραπέζι».

Βουτιά στα άδυτα…

«Γέροντα, τί έλεγε για την ευχή ο γέροντας;», ρώτησε ο π. Ιωσήφ τον παππού.

«Τώρα όλοι φορούν ένα κομποσκοίνι. Παλαιά τόσα κομποσκοίνια δεν υπήρχαν, αλλά οι άνθρωποι προσεύχονταν. Τώρα που παντού βλέπεις κομποσκοίνι, προσευχή δεν ακούς. Άμα πιάνεις το κομποσκοίνι στο χέρι, δε σημαίνει ότι έμαθες προσευχή. Όταν κρατάς ένα όπλο, δεν σημαίνει ότι ξέρεις να στοχεύεις».

«Γέροντα, δεν μας είπατε ότι το κομποσκοίνι είναι το σωσίβιο;», είπε ο Θόδωρος.

«Είναι, αλλά το σωσίβιο σε σώζει, όταν έχει αέρα μέσα του. Αλλιώς βουλιάζεις μαζί με αυτό. Το κομποσκοίνι, εάν δεν έχει την πνοή της προσευχής, τί αξία έχει; Από τί να σε σώσει και πώς να σε βοηθήσει. Η ευχή δε θέλει μόνο φωνή, αλλά και ζωή. Η ψυχή του Γέροντα ήταν πυρπολημένη από σφοδρό έρωτα, από αγάπη θεία για το Χριστό. Η ζωή του ήταν αμετακίνητη στο πνευματικό του πρόγραμμα. Κανείς δε τον έβγαζε από αυτό. Και την πόρτα να του χτύπαγες, φώναζε: «Και άγγελος να είσαι έλα μετά».

Μια φορά, για να δείτε την ακρίβεια του μοναχικού προγράμματος που τηρούσε, τους πήγαν ψάρια που έπρεπε αμέσως να τα μαγειρέψουν για να μη χαλάσουν. Το λένε στο γέροντα. «Να χαλάσουν. Προτιμώ να χαλάσουν τα ψάρια παρά εμείς το μοναχικό μας πρόγραμμα». Δίκιο είχε. Τα ψάρια γεμίζουν την κοιλιά, ενώ τα πνευματικά την καρδιά. Κάθε μέρα οι μέριμνές μας, δυστυχώς, νικούν τα πνευματικά, τα διώχνουν από το χρόνο μας. Και οι μέρες χάνονται και οι ψυχές αδειάζουν. Το αυστηρό πρόγραμμά τους το καθημερινό, οι κόποι της αγρυπνίας, της ασκήσεως, της νηστείας, υπεράνθρωποι. Ενθυμούμαι τον γέρο – Αρσένιο, μέχρι την κοίμησή του έλεγε:

«Προσέξτε το τυπικό που βρήκατε. Χύσαμε αίμα με το γέροντα να σας το παραδώσουμε. Εσείς μόνο να το διατηρήσετε και να το δώσετε στους νεώτερους».

Όλη αυτή η πιστή τήρηση των πνευματικών αγωνισμάτων και η ακρίβεια ευνοούσαν, προφύλασσαν, καλλιεργούσαν την ευχή. Και η ευχή χαρίτωνε τα πάντα. Έλεγε ο γέρο – Ιωσήφ ότι η προσευχή είναι μια βουτιά στα άδυτα της καρδιακής σιωπής.

Άσε μέσα στην καρδιά να αντηχήσει το όνομα του Χριστού. Στην καρδιά είναι όλη η αρρώστια των παθών. Με την ευχή μετατρέπεται ο Άδης σε ουρανό. Το σπίτι της εμπάθειας μεταμορφώνεται σε κατοικητήριο του Θεού. Η ευχούλα είναι, να πούμε, αληθινή ψυχοτροφία.

Η ευχή της ενότητος.

Μου έλεγε κάποιος ότι η ευχή απομονώνει τους ανθρώπους. Κύριε ελέησον! Δεν απομονώνει, αλλά ενώνει. Όσο καθαρίζεται η ψυχή σου τόσο πονά, τόσο ποθεί, τόσο ζητά τον αδελφό. Ό,τι σε ενώνει με τον Χριστό, δεν σε χωρίζει από τον άνθρωπο. Το βλέπεις και στη λατρεία. Εκείνοι που παλεύουν με την ευχούλα να μπουν στην θεία Λειτουργία θα λατρέψουν, θα προσκυνήσουν τον Θεό «εν ενί στόματι και μια καρδία».

Αφαίρεση αίματος.

Όλα συνδυάζονται με την ευχή. Άλλα τη σβήνουν και άλλα τη θεριεύουν. Ο γέροντας μιλούσε τακτικά και για τη μετάνοια. Είναι έλεγε «αφαίρεσις αίματος, εισροή Πνεύματος». Άμα αφήσεις, τρόπον τινά, το αίμα της αμαρτίας, θα την πνίξει την ευχή. Άμα με εξομολόγηση καθαρή και εξαγόρευση ειλικρινή, χύσεις το αίμα, τη θέση του θα πάρει το Πνεύμα που ενισχύει και τρέφει την ευχούλα. Αρχή της ευχής είναι η αγάπη του Θεού, τέλος το έλεός Του. Αρχή και τέλος είναι, να πούμε, ο Χριστός. Όταν χρονίσει η ευχή, έλεγε ο γέροντας, θα γίνει παράδεισος μέσα σου. Θα ελευθερωθείς από τα πάθη, θα γίνεις άλλος άνθρωπος».

Στο πρώτο σκαλοπάτι.

«Γέροντα, πείτέ μας για τους τρεις που είδατε», παρακάλεσε ο π. Εφραίμ.

«Ε, τί να πω τώρα;».

«Να μας πείτε, τί σας είπε ο γέροντας».

«Ένα βράδυ προσευχόμουν στο κελί μου. Βλέπω να υποχωρεί ο τοίχος απέναντί μου. Βρε, λέω, γκρεμίστηκε ο τοίχος. Τρεις φιγούρες σιγά – σιγά με πλησιάζουν. Όταν έφτασαν, η ψυχή μου άνοιξε τα χέρια της και αγκάλιασε τον μεσαίο. Όλα μέσα μου πανηγύριζαν και με πληροφορούσαν ότι είναι ο Χριστός, συνοδευόμενος από δύο αγίους Αγγέλους. Τί χαρά ήταν αυτή. Τι αγαλλίαση. Όποτε το θυμάμαι, που πάντοτε το θυμάμαι, κλαίω από χαρά.

Μόλις συνήλθα, που να περιμένω να χαράξει; Ανάβω το φαναράκι μου και παίρνω τον ανήφορο. Οι δαίμονες στο δρόμο λύσσαξαν. Πολιορκούσαν την ψυχή μου. Όσο αυτοί χτυπούσαν την ψυχή, τόσο έτρεχαν τα πόδια. Φτάνω με την ψυχή στο στόμα. Βρίσκω τον π. Αθανάσιο. «Γρήγορα, σε παρακαλώ, γρήγορα, θέλω να δω το γέροντα». Ήρθε αμέσως. Ησύχασα, αλλά έπρεπε να πάρω και μία ανάσα. «Στάσου, στάσου, γέροντά μου, να συνέλθω και θα σου πω». Του είπα όλα όσα έγιναν. Τινάχθηκε πάνω ο γέροντας. Με αγκάλιασε. «Παιδάκι μου, σπλάχνα μου θεία και ιερά, ανθάκι του παραδείσου, παπά μου ευλογημένε, στο πρώτο σκαλοπάτι είσαι. Πολλοί το ποθούν, αλλά λίγοι το ζουν. Τώρα θα δεις, τώρα θα γευτείς, τώρα θα χαρείς». Τα γνώριζε αυτά ο γέρο – Ιωσήφ. Είχε την εμπειρία τέτοιων καταστάσεων.

Πόσο κοντά έρχεται ο Θεός!!!

Κάποτε, όταν ο γέρο – Εφραίμ, ο γέροντάς τους και ο π. Αρσένιος είχαν πάει σε αγρυπνία κοντινή για κάποια δεσποτική εορτή, ο γέροντας εκεί που προσευχόταν είδε τρία ίδια, ολόιδια παιδάκια, χαριτωμένα, τρισχαριτωμένα, τριών με έξι ετών. Τον πλησίασαν τόσο όμορφα, τόσο ρυθμικά σαν να ήταν ένα. Έψαλλαν γλυκά – γλυκά το «Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε». Τον πλησίασαν τόσο πολύ που είχε την αίσθηση, τρόπον τινά, ότι αν απλώσει το χέρι του θα τα αγγίξει. Είδατε πόσο κοντά και πόσο ταπεινά έρχεται ο Θεός στον άνθρωπο που Τον αγαπά; Έπειτα έκαναν σιγά – σιγά πίσω ψάλλοντας και ευλογώντας με τα χεράκια τους, όπως οι ιερείς. Όλα αυτά τα επιτρέπει η αγάπη, το έλεος του Θεού, γιατί παρηγορούν την ψυχή, ενδυναμώνουν τη διάθεση και αυξάνουν την επιθυμία για άσκηση, προσευχή και ησυχία.

Στην αγκαλιά της χάριτος.

Ο γέροντας ήταν πνευματοφόρος. Τα γνώριζε τα σκαλοπάτια της Χάριτος. Όπως εμείς αισθανόμαστε το κρύο, τη ζέστη, εκείνος αισθανόταν τη Χάρη. Έλεγε στα παιδιά του «πήγαινε εκεί και θα βρεις τον Χριστό»˙ «τρέξε στο κελί σου, σε περιμένει άφθονη Χάρις»˙ «σήμερα θα σου στείλω ένα δωράκι, μην το χάσεις, άνοιξέ το». Εγώ ο ίδιος τον βρήκα σε κατάσταση Χάριτος. Έπιασε γερά με τα δύο του χέρια το κεφάλι μου και το ακούμπησε στο στήθός του. Και προσευχόταν. Εγώ δεν ήθελα να ξεκολλήσω. Έτσι θα ένιωσε και ο Θεολόγος, ο Ιωάννης ο ευαγγελιστής, σκεφτόμουν. Δεν ήθελε να φύγει από την αγκαλιά του Χριστού. Αυτός είναι ο παράδεισος. Εκεί που εγώ ζήλευα την κατάσταση και σκεφτόμουν να του πω να μου δώσει και μένα από την τροφή του την πνευματική, εκείνος έβλεπε, εξέταζε και μου αποκάλυπτε τα της ψυχής μου.

Πιστεύω πως ό,τι έγινε στη ζωή μας ήταν δώρο της προσευχής του γέροντα, και τότες που ήταν εδώ και τώρα που είναι και εδώ και εκεί. Μία φορά που δέχθηκα το δωράκι του ήμουν στον κήπο και έσκαβα. Εδώ ήμουν, εδώ στο κελί μας. Όπως ήμουν σκυμμένος και έλεγα την ευχούλα, ήρθε η Χάρις. Όχι όπως τις άλλες φορές. Κάθε φορά είναι διαφορετικά. Αυτή τη φορά ήρθε δυνατά, πολύ δυνατά. Σας τα λέω και ντρέπομαι που δεν μπορώ ούτε τα δάκρυά μου, ούτε τον εαυτό μου να συγκρατήσω. Τότες βγήκε ο νους από το σώμα. Δεν μπορούσα τίποτε, τρόπον τινά, να ελέγξω. Είπα, αν πλανήθηκα, πλανήθηκα. Άστο και όπου βγει, άστο και όπου πάει. Άστο στο Θεό. Σταμάτησα να σκέφτομαι. Μόνο τον Θεό φώναζα. «Θεέ μου, Θεέ μου…». Το πνεύμά μου ανέβαινε, ανέβαινε, και περνούσε από ειρήνη σε ειρήνη και από φως σε φως και από ωραιότητα σε ωραιότητα και η ψυχή μου γινόταν ένα με αυτά. Τί να σας πω και τί να ομολογήσω. Το σώμά μου το είδα από ψηλά πεσμένο, ακουμπισμένο να πούμε στην περίφραξη. Συγχωρήσατέ με αν παραφρόνησα…».

Πέρασαν μερικά λεπτά ιερής σιωπής και πολλών δακρύων και ο γέροντας γύρισε πάλι στην αγαπημένη μορφή του αγίου ησυχαστού.

Το παλάτι του μοναχού.

Μα να σας πω, ο γέροντας είχε και την τέχνη, να πούμε, να σε κρατά σε εγρήγορση. Σου έδειχνε ότι πας καλά, για να μην απογοητευτείς και κουραστείς, αλλά σου έδειχνε ότι υπάρχει και το υψηλότερο και το καλύτερο.

Είχε έναν υποτακτικό τον π. Ιωαννίκιο. Ένας άνθρωπος γίγαντας και στο σώμα και στην ψυχή. Τον ψήλωσε πολύ η υπακοή του. Κάποια στιγμή ο γέρο – Ιωσήφ βλέπει ένα όνειρο. Βάδιζε στο δρόμο και βρέθηκε μπροστά σε ένα θαυμάσιο σπίτι. Τί σπίτι; Παλατάκι σωστό. «Βρε, ποιός τυχερός έχει τέτοιο σπιτάκι; Μια φωνή, η φωνή της Χάριτος, που σαν αύρα, σαν αεράκι περνά από την ακοή της ψυχής, είπε: «Αυτό είναι δικό σου, αλλά θα το πάρει ο π. Ιωαννίκιος». Όταν συνήλθε, προσευχήθηκε και σκέφθηκε: «Ωραίο πράγμα είναι αυτό. Να συναντά η προσευχή τη σκέψη και η σκέψη να κυνηγά την προσευχή. Ο π. Ιωαννίκιος ή ανέβηκε υψηλότερα ή θα φύγει από τα πρόσκαιρα για τα αιώνια». Μετά από λίγο καιρό, δεν ενθυμούμαι πόσο, η φυματίωση που θέριζε τον κόσμο την εποχή εκείνη επισκέφθηκε τον Ιωαννίκιο. Τις τελευταίες ημέρες έμενε στο προσκεφάλι του ο γέροντας και τον παρηγορούσε. «Έλα σπλάχνο μου, αγγελουδάκι μου, κάνε υπομονή. Κοίτα στεφάνι μαρτυρικό που σου έδωσε ο Κύριος». Εκείνος ο μακάριος τρεφόταν από τον λόγο του γέροντά του.

φάρμακο ο λόγος, δροσιά στην ψυχή που την έψηνε η ασθένεια. Κάποια στιγμή ο αθλητής ταράχθηκε. Τινάχθηκε από το κρεβάτι, γούρλωσε τα μάτια του.

«Ποιά είναι αυτή; Τί δουλειά έχει γυναίκα στο κελί μου; Βγάλτε την έξω»!

Ο μοναχός που ήταν δίπλα του τα έχασε. Τον κράτησε να μη σηκωθεί. Προσπάθησε να τον ηρεμήσει.

«Όχι, όχι αφήστέ την. Είναι η Παναγία μας, η Θεοτόκος, η μανούλα μας».

«Πώς το κατάλαβες, Ιωαννίκιε, πώς είναι η Παναγία;».

«Της είπα να πει το «Θεοτόκε Παρθένε». Και με χαρά το έψαλε όλο».

«Τί άλλο σου είπε;».

«Την ρώτησα πότε θα φύγω».

«Και…
«Μου είπε: «Όποτε θελήσει ο Θεός».

«Έκανε το σταυρό του και αφού έκλεισε τα μάτια, έφυγε. Ετοιμοπόλεμος μέχρι την τελευταία στιγμή, μέχρι την τελευταία πνοή. Φοβήθηκε μήπως ο διάβολος του έστησε παγίδα να τον ρίξει, όπως τον Μέγα Αντώνιο. Τί νομίζεις; Σέβεται ο διάβολος; Έχει μπέσα; Όπου σε πιάσει. Στον πόνο, στην ασθένεια, ακόμη και στον θάνατο. Είδατε όμως εγρήγορση που είχε ο π. Ιωαννίκιος και τί δύναμη έχει το «Θεοτόκε Παρθένε»; Διαλύει κάθε πλάνη, κάθε πειρασμό, κάθε τι πονηρό. Κάνει πέρα ο διάβολος, αποκαλύπτεται η κακία και η αδυναμία του.

Αυτό το έζησα στη Θήβα, την πατρίδα μου. Πήγε μια δαιμονισμένη στη μητέρα μου. Εκείνη άρχισε να λέει το «Θεοτόκε Παρθένε». Είδατε εγρήγορση ενός ανθρώπου απλού που ζούσε στον κόσμο; Ε, τί νομίζετε, ότι αυτά είναι μόνο για το Άγιον Όρος; Έφριξε το δαιμόνιο. «Σταμάτα, της φωνάζει. Κλείσε το στόμα σου. Μην το λες αυτό, γιατί θα μπήξω τις φωνές και θα μαζευτεί όλη η γειτονιά εδώ».

Ο γέροντας, λοιπόν, ήθελε να ζηλέψω τον Ιωαννίκιο. Ναι, να τον ζηλέψω. Ωραία ζήλια, καλή ζήλεια, ωφέλιμη, ευλογημένη. «Άντε, παπά – Εφραίμ. Δεν βλέπεις πόσο ψηλά είναι ο Ιωαννίκιος; Μην κάθεσαι. Αγωνίσου».

Και με ταπείνωνε, μην τυχόν και πάρουν τα μυαλά μου αέρα και με προέτρεπε να συνεχίσω τον αγώνά μου. Η ταπείνωση δεν είναι ακινησία, αλλά κίνηση, πορεία, δύναμη, συνεχής εξέλιξη. Όσο πιο πολύ μας αγαπούσε, τόσο πιο αυστηρός γινόταν μαζί μας. Όλη του η αγάπη γινόταν όχι σκληρότητα, αλλά αυστηρότητα. Και εμείς το νιώθαμε. Ναι, γιατί χτυπούσε τον εγωισμό μας και αγκάλιαζε την ψυχή μας.

Μια φορά θυμάμαι ήταν καταχείμωνο. Είχε έναν αέρα, ένα βοριά παγωμένο και δυνατή χιονοθύελλα. Ξεκίνησα να πάω να τους λειτουργήσω. Πιάνω τον ανήφορο. Με το ζόρι έφτασα στο ίσιωμα. Έλεγα την ευχή. Παρακαλούσα την Παναγία. Ε, είπα με το λογισμό. Εδώ θα μείνω. Μου κόπηκε η ανάσα, παιδί μου. Δεν άντεξα. Μπαίνω στο σπίτι. Τρέχει ο π. Προκόπιος.

«Τί έγινε, βρε παιδί μου; θα πέθαινες». Προσπαθούσε να με σκουπίσει. Με έβαλε κοντά στη φωτιά. Τρόμαξα να συνέλθω. Όταν ημέρεψε ο καιρός, ανηφόρισα και τα διηγήθηκα στο γέροντα. Εκείνος μου απάντησε κοφτά: «Αν προσπαθούσε, παπά, και η Χάρις θα σε στήριζε και θα ανέβαινες να μας λειτουργήσεις». Όχι ότι δεν είδε την προσπάθειά μου. Ήθελε να δυναμώσει την πίστη μου. Να με μάθει να μην υποχωρώ στα δύσκολα.

Από το βιβλίο: Έλα φως… Συνάντηση με τον Όσιο Εφραίμ τον Κατουνακιώτη. Του π. Σπυρίδωνος Βασιλάκου.

Εκδόσεις Θεσβίτης. Δ’ έκδοση. Θήρα 2024.

Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.

Δημοσιεύθηκε στην Γενικά, Θαυμαστά γεγονότα, Ιστορικά, Λειτουργικά, εορτολογικά, Συναξάρια, Λογοτεχνικά, Υγεία – επιστήμη - περιβάλλον. Αποθηκεύστε τον μόνιμο σύνδεσμο.