…Σήμερα, 26 του μηνός Απριλίου, η εκκλησία μας εορτάζει και τιμά την ιερή μνήμη του αγίου ιερομάρτυρα Βασιλέως, επισκόπου Αμασείας. Η Αμάσεια ήταν και είναι μια από τις ωραιότερες πόλεις του Πόντου. Εκεί γεννήθηκε, χειροτονήθηκε ιερέας και το 317 ήταν επίσκοπος ο άγιος Βασιλεύς. Καίσαρας στη Νικομήδεια ήταν τότε ο Λικίνιος, που είχε σύζυγο την αδελφή του Μεγάλου Κωνσταντίνου Κωνσταντία. Η Κωνσταντία είχε στα βασιλικά ανάκτορα μια ωραιότατη υπηρέτρια, που την έλεγαν Γλαφυρή. Για να γλυτώσει η βασίλισσα τη Γλαφυρή από την ερωτομανία του Λικίνιου, της έδωσε χρήματα και την έστειλε κρυφά στην Ανατολή. Η Γλαφυρή περιπλανήθηκε από τόπο σε τόπο και τέλος έφτασε στην Αμάσεια, όπου ζήτησε και βρήκε προστασία στον επίσκοπο.
Ύστερα από καιρό, βρέθηκαν άνθρωποι και είπαν στο Λικίνιο ότι η Γλαφυρή ήταν στην Αμάσεια. Ο Λικίνιος τότε έστειλε να συλλάβουν και τον επίσκοπο και τη Γλαφυρή και να τους φέρουν στη Νικομήδεια. Δεν είχε όμως φτάσει ακόμα η βασιλική διαταγή στην Αμάσεια και η Γλαφυρή πέθανε (συνεροτάζει κι αυτή με τον Αγιο Βασιλέα): οδηγήθηκε λοιπόν στη Νικομήδεια μόνος ο επίσκοπος Βασιλεύς, συνοδευόμενος από τους δυο διακόνους του, τον Παρθένιο και τον Θεότιμο. Οι διωγμοί είχαν σταματήσει επίσημα πριν πέντε χρόνια, από το 312, αλλά τίποτα δεν εμπόδισε το Λικίνιο να ρίξει τον επίσκοπο Αμασείας στη φυλακή. Εκεί ο άγιος Βασιλεύς προσευχότανε με τους διακόνους του, όπου μια νύχτα τους είπε˙ «Ο Θεός μου αποκάλυψε ότι την ημέρα που ξημερώνει, θα αποθάνω».
Αξίζει να μάθουμε ότι ο άγιος επίσκοπος Αμασείας Βασιλεύς, τις τελευταίες αυτές στιγμές της ζωής του δεν ξέχασε το ποίμνιό του. Οι δύο διάκονοί του, ο Παρθένιος και ο Θεότιμος, όταν άκουσαν πως ο επίσκοπός των έφευγε, ήταν φυσικό να πέσουν σε λύπη μεγάλη και να αρχίσουν να θρηνούν. Ο επίσκοπος τους είπε˙ «Μη θρηνείτε, άλλ’ έχετε θάρρος. Γυρίστε στην Αμάσεια και παρηγορήστε τους αδελφούς μας». Τους ασπάστηκε, τους ευλόγησε και δεν παρέλειψε να τους πει και για τον διάδοχό του στη θέση της επισκοπής˙ «Είναι το θέλημα του Θεού», τους είπε, «να εκλέξετε τον Ευτύχιο». Μακάρι να γινότανε και τώρα το ίδιο˙ όσοι φεύγουμε, να μπορούσαμε να εγγυηθούμε για κείνους που θα μας διαδεχθούν.
Ύστερα από λίγες ώρες, ο επίσκοπος Αμάσειας Βασιλεύς βρέθηκε να ανακρίνεται μπροστά στο Λικίνιο. Εκείνος του υπόσχεται τιμές και ανταλλάγματα, κι ο επίσκοπος απαντά˙ «Και το μισό της βασιλείας σου να μου υποσχεθής, εγώ δεν αρνούμαι την πίστη μου». Ο Λικίνιος κατάλαβε ότι δεν θα κέρδιζε τον άγιο επίσκοπο, έβγαλε λοιπόν την απόφασή του κι έδωκε εντολή να αποκεφαλιστεί. Όταν ο άγιος άκουσε την απόφαση, απάντησε ως ιερέας και είπε˙ «Ευλογητός ο Θεός!». Και όταν ύστερα γονάτισε, για να δεχθεί βαρύ το πελέκι του δημίου στον τράχηλό του, ο επίσκοπος Αμασείας Βασιλεύς έκαμε την τελευταία του προσευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ, την Εκκλησία εν ειρήνη και ομονοία διαφύλαξον». Έδωκε το αίμα του κι έλαβε το στεφάνι της νίκης. Αμήν.
Από το βιβλίο:
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ
ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ Λ. ΨΑΡΙΑΝΟΥ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΣΕΡΒΙΩΝ ΚΑΙ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΜΨΥΧΟΙ
(Εξαπλά β’)
ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΑΓΙΟΛΟΓΙΚΑ
Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.
Υμνολογική εκλογή.
Εκ του Μηναίου.
ΕΙΣ ΤΟΝ ΕΣΠΕΡΙΝΟΝ
Εις τό, Κύριε εκέκραξα, ψάλλομεν Στιχηρά τού Αγίου Προσόμοια γ’.
Ήχος δ’ Ως γενναίον εν Μάρτυσιν
Κατά πάντων Μακάριε, τών παθών εβασίλευσας, νόμω θείω μέγιστε, κρατυνόμενος, καί λογισμόν αυτοκράτορα, σαφώς ποιησάμενος, καί γενόμενος Θεού, παραστάτης επάξιος, χρίσμα άγιον, υπεδέξω, καί ποίμνης προηγήσω, λογικής Αρχιερέων, καί Αθλητών εγκαλλώπισμα.
Μακάριε Βασιλέα, κυριάρχησες πάνω σε όλα τα πάθη, αντλώντας δύναμη από τον θείο Νόμο. Κατάφερες να υποτάξεις τη λογική σου στο θέλημα του Θεού και έγινες άξιος παραστάτης Του. Δέχθηκες το άγιο χρίσμα της ιεροσύνης, καθοδήγησες το λογικό ποίμνιο των πιστών ως Αρχιερέας και έγινες το στολίδι των Αθλητών (Μαρτύρων) του Χριστού.
Ως κριόν εκ ποιμνίου σε, Βασιλεύ παμμακάριστε, βασιλεύς παράνομος διεχώρισε, καί Βασιλέα κηρύττοντα, Χριστόν τόν Θεόν ημών, τόν τυθέντα ως αμνόν, καί βροτούς διασώσαντα, θεασάμενος, κατασφάττει αδίκως προξενών σοι, ουρανών τήν βασιλείαν, καί αιωνίζουσαν εύκλειαν.
Σαν το κριάρι που ξεχωρίζει από το κοπάδι, σε αποχώρισε από το ποίμνιό σου ένας παράνομος επίγειος βασιλιάς. Όταν σε είδε να κηρύττεις ως Θεό μας τον Βασιλέα Χριστό —που θυσιάστηκε σαν αμνός για να σώσει τους ανθρώπους— σε έσφαξε άδικα. Με αυτή του την πράξη όμως, σου χάρισε την Βασιλεία των Ουρανών και αιώνια δόξα.
Εφ’ υδάτων τάς τρίβους σου, παραδόξως πεποίησαι, Βασιλεύ αοίδιμε: μετά τέλος γάρ, απορριφείς, ως προέφησας, συντόνως υπέπλευσας, καί τή πόλει σου σαυτόν, Αμασεία απέδωκας, φόρτον τίμιον, ακαταίσχυντον πρέσβυν ιαμάτων, ποταμόν καί νοσημάτων, παντοδαπών καθαρτήριον.
Άνοιξες δρόμο μέσα στα νερά με παράδοξο τρόπο, μακάριε Βασιλέα. Διότι μετά το τέλος σου, αφού σε πέταξαν στη θάλασσα (όπως είχες προφητεύσει), έπλευσες γρήγορα και παραδόθηκες στην πόλη σου, την Αμάσεια, ως πολύτιμο φορτίο. Έγινες ένας ακούραστος μεσίτης ιαμάτων, ένας ποταμός που καθαρίζει κάθε είδους ασθένεια.
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ’. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.
Ὡς Λειτουργὸς τοῦ Βασιλέως τῆς δόξης, τῷ παρανόμῳ βασιλεῖ ἀντετάξω, Ἱερομάρτυς ἔνδοξε παμμάκαρ Βασιλεῦ· ὅθεν τὸν αὐχένα σου, ἐκτμηθεὶς διὰ ξίφους, χαίρων προσεχώρησας, πρὸς οὐράνιον λῆξιν· ἧς καὶ ἡμᾶς δυσώπει μετασχεῖν, τοὺς εὐφημοῦντας τὴν ἔνθεον μνήμην σου.
Ως λειτουργός του Βασιλέως της δόξης (του Χριστού), εναντιώθηκες στον παράνομο βασιλιά, ένδοξε Ιερομάρτυρα Βασιλέα. Γι’ αυτό, όταν με το σπαθί αποκεφαλίστηκες, αναχώρησες με χαρά για την ουράνια κατοικία. Σε παρακαλούμε, αξίωσε κι εμάς, που τιμούμε τη θεία μνήμη σου, να συμμετάσχουμε σε αυτήν.
ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΡΘΡΟΝ
Ο κανών τού Αγίου. Ποίημα Ιωσήφ.
Ωδή α’ Ήχος β’ Δεύτε λαοί άσωμεν
Τώ Βασιλεί, τών ουρανίων Δονάμεων, στεφηφορών παρίστασαι, πάσιν αιτούμενος, Βασιλεύ θεοφόρε, τοίς πόθω σε τιμώσι, χάριν καί έλεος.
Στέκεσαι πλέον, στεφανωμένος, μπροστά στον Βασιλέα των ουρανίων Δυνάμεων, θεοφόρε Βασιλέα, ζητώντας χάρη και έλεος για όλους όσους σε τιμούν με αγάπη.
Κατά παθών, τών τής σαρκός εβασίλευσας, καί βασιλέα άθεον, εγκελευόμενον, τόν ουράνιον Μάκαρ, αρνείσθαι Βασιλέα, σύ κατεπάτησας.
Κυριάρχησες πάνω στα πάθη της σάρκας και περιφρόνησες έναν άθεο βασιλιά που σε διέταζε να αρνηθείς τον επουράνιο Βασιλέα μακάριε!
Βασιλικών, φύλακα θείων προστάξεων, βασιλικώς σε χρίσματι, θείω επέχρισε, Βασιλεύς ο τής δόξης, καί στέφει μαρτυρίου, Μάκαρ εκόσμησε.
Ο Βασιλεύς της δόξης σε έχρισε με θείο χρίσμα, ως φύλακα των θείων προσταγμάτων, και σε κόσμησε με το στεφάνι του μαρτυρίου.
Θεοτοκίον
Η τών πιστών, καταφυγή Αειπάρθενε, η κραταιά βοήθεια, τών προστρεχόντων σοι, από πάσης ανάγκης, καί βλάβης εναντίας, ημάς διάσωσον.
Αειπάρθενε, εσύ το καταφύγιο των πιστών και η ισχυρή βοήθεια όσων προστρέχουν σε σένα, διάσωσέ μας από κάθε ανάγκη και κάθε εχθρική βλάβη.
Ωδή γ’ Εν πέτρα με τής πίστεως
Αγέλαις ηριθμήθης τών πρωτοτόκων, θεούμενος μεθέξεσι θειοτάταις, καί βλέπων καθαρώτερον τού Δεσπότου, τήν ωραιότητα, Μάρτυς αήττητε, Βασιλεύ θεόσοφε, καί μακάριε.
Αήττητε Μάρτυρα, σοφέ και μακάριε Βασιλέα, προστέθηκες στις τάξεις των πρωτοτόκων της Εκκλησίας. Ετσι, μετέχοντας στις θείες δωρεές, γίνεσαι κι εσύ «θεός» κατά χάριν, και βλέπεις καθαρά την ομορφιά του Δεσπότου Χριστού.
Αιρέσεων διέλυσας τόν χειμώνα, τή θέρμη τών πανσόφων σου διδαγμάτων, ειδώλων διεσκέδασας τήν ομίχλην, φωτί τών άθλων σου, διό με φώτισον, Βασιλεύ μακάριε, τόν τιμώντά σε.
Με τη θερμότητα των πανσόφων διδαγμάτων σου, διέλυσες τον χειμώνα των αιρέσεων, και με το φως των άθλων σου, διασκόρπισες την ομίχλη των ειδώλων. Γι’ αυτό, φώτισε κι εμένα που σε τιμώ.
Ψυχόλεθρον Γλαφύρα φυγούσα βόθρον, λιμένα σωτηρίας σε Πάτερ εύρε, διό καί νυμφευθείσα Χριστώ τώ Κτίστη, χαίρει κραυγάζουσα, Σύ εί Θεός ημών, καί ουκ έστιν Άγιος, πλήν σου Κύριε.
Η Γλαφύρα, αποφεύγοντας τον λάκκο της ψυχικής απώλειας, βρήκε σε σένα, Πάτερ, λιμάνι σωτηρίας. Γι’ αυτό, αφού ενώθηκε πνευματικά με τον Κτίστη Χριστό, κραυγάζει χαρούμενη: «Εσύ είσαι ο Θεός μας και δεν υπάρχει άλλος Άγιος εκτός από Σένα, Κύριε».
Θεοτοκίον
Εκύησας τόν άναρχον Βασιλέα, εκ σού Παρθενομήτορ αρχήν λαβόντα, αυτόν ούν ως φιλάνθρωπον εκδυσώπει, σώσαι τούς δούλους σου, πάσης εκ θλίψεως, καί εχθρών αλώσεως, παναμώμητε.
Παναμώμητε, γέννησες τον άναρχο Βασιλέα, ο οποίος πήρε ανθρώπινη αρχή από σένα. Αυτόν, τον φιλάνθρωπο, ικέτευε, να σώσει τους δούλους σου από κάθε θλίψη και από την παγίδα των εχθρών.
Κάθισμα Ήχος γ’ Θείας πίστεως
Ζάλην άθεον, ειδώλων πλάνης, εκφευξάμενος, Ιερομύστα, διά δέ ξίφους θαλάσση ποντούμενος, πρός τόν ακύμαντον όρμον κατήντησας, καί αιωνίως εν τούτω γηθόμενος, Πάτερ Όσιε, Χριστόν τόν Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν τό μέγα έλεος.
Αφού ξέφυγες από την άθεη ζάλη της ειδωλολατρίας, Ιερομύστα, και αφού πνίγηκες στη θάλασσα μετά τον αποκεφαλισμό σου, έφτασες στο γαλήνιο λιμάνι (τον Παράδεισο). Εκεί χαίρεσαι αιώνια• γι’ αυτό, Όσιε Πάτερ, ας παρακαλείς τον Χριστό, τον Θεό, να μας χαρίσει το μέγα έλεος.
Κοντάκιον. Ἦχος β’. Τοὺς ἀσφαλεῖς.
Ὡς ἱερόν, μυσταγωγὸν τῆς χάριτος, καὶ Ἀθλητῶν, συγκοινωνὸν καὶ σύσκηνον, εὐφημοῦντές σε γεραίρομεν, ὦ Βασιλεῦ θεομακάριστε· ὁσίως γὰρ τῷ Λόγῳ ἱεράτευσας, καὶ δι’ αὐτὸν τὸ αἷμά σου ἐξέχεας· ᾧ πρέσβευε ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
Σε υμνούμε και σε γεραίρουμε ως ιερό δάσκαλο της Χάριτος και συναγωνιστή των Αθλητών, θεομακάριστε Βασιλέα. Διότι υπηρέτησες επάξια τον Λόγο (τον Χριστό) ως ιερέας και έχυσες το αίμα σου γι’ Αυτόν. Πρέσβευε, λοιπόν, σε Εκείνον για τις ψυχές μας.
Μεγαλυνάριον.
Χάριν Βασιλέως τῶν οὐρανῶν, τὴν δεδωρημένην, εἰς ἐκλύτρωσιν τῶν βροτῶν, βασιλεῖ τῷ πλάνῳ, ὦ Βασιλεῦ κηρύττων, ἀθλητικῶς δοξάζεις, τὸν σὲ δοξάσαντα.
Κηρύττοντας στον πλανεμένο επίγειο βασιλιά τη Χάρη του Βασιλέα των ουρανών —που δόθηκε για τη λύτρωση των ανθρώπων— δοξάζεις με το μαρτύριό σου Εκείνον που σε δόξασε.
Απόδοση Ελένης Χρήστου.
Περισσότερα για το Συναξάριο της ημέρας βλέπε και στον:
ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗ
