Του Παλλαδίου, προς τον πραιπόσιτο Λαύσο.
Σχετικά με το φαγητό και το ποτό. Πότε, πως και ποια πρέπει1 να τρώμε ή να αποφεύγουμε.
Να έχεις ανδρεία με πολλή σύνεση, σε παρακαλώ, δούλε του Θεού Λαύσε, και να μη δέσεις την προαίρεσή σου με κάποιον όρκο για να γίνεις αρεστός σε ανθρώπους. Αυτό το έπαθαν πολλοί, οι οποίοι από πεισματική κενοδοξία ορκίστηκαν ασύνετα να μη φάνε τούτο ή να μην πιουν εκείνο και υποδούλωσαν το αυτεξούσιό τους στη δέσμευση του όρκου. Στη συνέχεια όμως, από φόβο για τη ζωή τους ή από ακηδία ή εξαιτίας σωματικής αρρώστιας ή κάποιας ηδονικής επιθυμίας, έπεσαν αξιοθρήνητα και γέννησαν την επιορκία. Όταν λοιπόν συνετά τρως και συνετά απέχεις, δεν θα αμαρτήσεις ποτέ. Γιατί είναι προτιμότερο να πίνει κανείς κρασί με σύνεση παρά να πίνει νερό με υπερηφάνεια. Παρατήρησε αυτούς που πίνουν το κρασί με πνεύμα θεοσέβειας, όπως επίσης και εκείνους που το απέρριψαν ασύνετα. Ήπιε κάποτε κρασί ο Ιωσήφ, όταν ήταν στην Αίγυπτο,2 ήπιε και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μαζί με τους μαθητές του, και τον κατηγόρησαν ως φαγά και πότη.3
Οι Μανιχαίοι4 όμως και μερικοί Έλληνες σοφοί που έπιναν μόνο νερό, δέθηκαν από την υπερηφάνεια και δεν απέφυγαν την ολέθρια άγνοια του Θεού. Γιατί αξιοκατηγόρητη ή αξιέπαινη δεν είναι η ύλη των τροφών ή των ποτών, αλλά η διάθεση εκείνων που χρησιμοποιούν την ύλη με τρόπο καλό ή κακό. Σχετικά με αυτούς που χρησιμοποιούν την ύλη ή απέχουν από αυτήν, ο Κύριος είπε: «Θα τους καταλάβετε από τους καρπούς τους».5 Και οι καρποί αυτοί, σύμφωνα με τον απόστολο,6 είναι αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η μακροθυμία, η καλοσύνη, η αγαθότητα, η πίστη, η πραότητα, η εγκράτεια, η αγνότητα. Όποιος αγωνίζεται να έχει αυτούς τους καρπούς, εγκρατεύεται σε όλα, και ασύνετα δεν θα φάει ούτε θα πιεί, ούτε θα συνοικήσει με κάποιον έχοντας κακή πρόθεση. Και όταν είναι υγιής, θα απέχει από εκείνα που παχαίνουν˙ όταν όμως είναι άρρωστος ή υποφέρει ή βρίσκεται σε δύσκολες περιστάσεις ή θέλει να νικήσει την κενοδοξία, θα τα χρησιμοποιήσει με μέτρο ως φάρμακα, για τη θεραπεία μόνο της ψυχής και του σώματος, ευχαριστώντας τον Θεό.
Από το Γεροντικό.
Ανέβηκε κάποτε ο αββάς Ξανθίας από τη Σκήτη στην Τερενούθη, και εκεί που κατέλυσε, για τον κόπο της άσκησης, του πρόσφεραν λίγο κρασί. Κάποιοι του έφεραν έναν δαιμονισμένο, και ο δαίμονας άρχισε να χλευάζει τον γέροντα λέγοντας: «Σε αυτόν τον πότη με φέρατε;» Ο γέροντας δεν ήθελε να βγάλει τον δαίμονα, εξαιτίας όμως το χλευασμού είπε: «Πιστεύω στον Θεό ότι θα έχεις βγει, πριν ακόμη τελειώσω αυτό το ποτήρι». Μόλις ο γέροντας άρχισε να πίνει, ο δαίμονας φώναξε: «Με καις, με καις!». Και πριν τελειώσει, βγήκε με τη χάρη του Χριστού.
Αντιόχου του Πανδέκτου.
Στην εγκράτεια είναι απαραίτητο να τηρούμε και το εξής: να μην απέχουμε από κάποια τροφή, επειδή τη θεωρούμε σιχαμερή ή αποκρουστική. Αυτό είναι επικατάρατο και τελείως δαιμονικό. Γιατί δεν απέχουμε από τα πιο παχιά φαγητά, επειδή είναι κακά – μη γένοιτο! – αλλά για να καταστείλουμε κάπως τα φλογισμένα πάθη της σάρκας με την άπαχη και λιτή δίαιτα. Και έτσι θα χαλιναγωγούμε κατάλληλα τη σάρκα, όταν είναι υγιής, ενώ θα τη δυναμώνουμε με μέτρο, όταν είναι άρρωστη, ώστε να βοηθά την ψυχή στα αναγκαία και να αγωνίζεται μαζί της τον καλό αγώνα.
Υποσημειώσεις.
1. Στο κείμενο: ου Διόρθωση: δει.
2. Γεν. 43, 33.
3. Ματθ. 11, 19˙ Λουκ. 7, 34.
4. Οι οπαδοί του αιρεσιάρχη Μάνη από τη Β. Βαβυλώνα (311-377), ο οποίος δίδασκε διαρχία καλού και κακού. Ο Μανιχαϊσμός είχε ευρεία διάδοση σε πολλές χώρες.
5. Ματθ. 7, 16.
6. Γαλ. 5, 22
Από το βιβλίο: Ευεργετινός: “Ήτοι Συναγωγή των θεοφθόγγων ρημάτων και διδασκαλιών των θεοφόρων και αγίων πατέρων, από πάσης γραφής θεοπνεύστου συναθροισθείσα.”
Τόμος 2-ος. μετάφραση (Νεοελληνική απόδοση): Δ. Χρισταφακόπουλος
Εκδόσεις, Το Περιβόλι της Παναγίας, 2001
Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.
