Αυτή η επιστολή του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου, αποτελεί έναν «πνευματικό κώδικα» ή «διαθήκη» προς τον μαθητή του Νικόλαο, ο οποίος αναλαμβάνει καθήκοντα ηγουμένου. Το κείμενο είναι γραμμένο σε αυστηρό αλλά πατρικό ύφος.
Επιστολή του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου προς τον μαθητή του Νικόλαο
Επειδή με την ευδοκία του Θεού προήχθης, πνευματικό μου παιδί Νικόλαε, στο αξίωμα του ηγουμένου, οφείλεις να τηρείς με ακρίβεια όλα όσα σου δίνονται ως εντολές σε αυτό εδώ το γράμμα.
Δεν θα αλλάξεις σε τίποτα τον τύπο και τον κανόνα που παρέλαβες από την πνευματική σου μονή, εκτός αν υπάρχει απόλυτη ανάγκη.
Δεν θα αποκτήσεις τίποτα από αυτόν τον κόσμο, ούτε θα αποταμιεύσεις κρυφά για τον εαυτό σου ούτε ένα νόμισμα.
Δεν θα μοιράσεις την ψυχή και την καρδιά σου σε σχέσεις και φροντίδες πέρα από εκείνους που σου εμπιστεύθηκε ο Θεός (τους πνευματικούς σου γιους και αδελφούς). Δεν θα δείξεις ιδιαίτερη εύνοια σε όσους υπήρξαν συγγενείς σου κατά σάρκα, φίλους ή συνεργάτες.
Δεν θα χρησιμοποιήσεις τα αγαθά της μονής σου, ούτε όσο ζεις ούτε μετά θάνατον, για να κάνεις ελεημοσύνες ή να δώσεις κληρονομιές στους προαναφερθέντες συγγενείς και φίλους. Διότι δεν ανήκεις πια στον κόσμο για να μετέχεις στα του κόσμου (εκτός αν κάποιοι από αυτούς αφήσουν την κοσμική ζωή και προσχωρήσουν στο δικό μας μοναχικό τάγμα). Έτσι θα φροντίζεις, μιμούμενος τους Αγίους Πατέρες.
Δεν θα αποκτήσεις δούλο, ούτε για την προσωπική σου χρήση ούτε για τη μονή που σου εμπιστεύθηκαν ούτε για τα χωράφια σου, διότι ο άνθρωπος έχει πλαστεί κατ’ εικόνα Θεού. Αυτό επιτρέπεται μόνο στους κοσμικούς. Εσύ οφείλεις να προσφέρεις τον εαυτό σου ως δούλο στην πρόθεση προς τους ομόψυχους αδελφούς σου, έστω κι αν εξωτερικά θεωρείσαι δεσπότης και δάσκαλος.
Δεν θα έχεις θηλυκό ζώο για τις εργασίες σου, εσύ που απαρνήθηκες τελείως το θήλυ γένος· ούτε στη μονή ούτε στα χωράφια, καθώς κανείς από τους οσίους πατέρες μας δεν το έκανε, ούτε η ίδια η φύση το επιτρέπει.
Δεν θα κυκλοφορείς με άλογα και μουλάρια χωρίς ανάγκη, αλλά θα πεζοπορείς μιμούμενος τον Χριστό. Αν όμως χρειαστεί, ας είναι το υποζύγιό σου ένα πουλάρι. Θα φροντίζεις οπωσδήποτε όλα στην αδελφότητα να είναι κοινά και αμοίραστα, και τίποτα να μην ανήκει ιδιοκτησιακά σε κανέναν, ούτε καν μια βελόνα. Το σώμα σου και η ψυχή σου, και τίποτα άλλο, ας είναι μοιρασμένα με ισότητα αγάπης σε όλα τα πνευματικά σου παιδιά και αδελφούς.
Δεν θα ασκήσεις εξουσία πάνω στους δύο αδελφούς σου και παιδιά μου, ούτε για διοίκηση ούτε για χειροτονία, έξω από τις πατρικές μου εντολές.
Δεν θα συνάπτεις με κοσμικούς δεσμούς αδελφοποιίας ή κουμπαριάς, εσύ που έφυγες από τον κόσμο και τον γάμο. Αυτό δεν το συναντάμε στους Πατέρες· κι αν υπάρχει κάπου, είναι σπάνιο και δεν αποτελεί νόμο.
Δεν θα φας στο ίδιο τραπέζι με γυναίκα, εκτός από τη μητέρα και την αδελφή σου, κι αυτό μόνο αν υπάρχει μεγάλη ανάγκη, όπως παραγγέλνουν οι Άγιοι Πατέρες.
Δεν θα κυκλοφορείς διαρκώς έξω και δεν θα περιπλανιέσαι χωρίς ανάγκη εγκαταλείποντας το ποίμνιό σου. Διότι ακόμα και όταν είσαι εκεί, με δυσκολία σώζονται οι ψυχές (τα λογικά πρόβατα) που είναι τόσο πολυτάραχες. Θα φροντίζεις οπωσδήποτε να κάνεις κατήχηση τρεις φορές την εβδομάδα και κάθε εσπέρα, γιατί αυτό είναι πατροπαράδοτο και σωτήριο.
Δεν θα δίνεις αυτό που λένε «μικρό σχήμα» και μετά από χρόνια άλλο ως «μέγα». Ένα είναι το σχήμα, όπως και το βάπτισμα, όπως το χρησιμοποίησαν οι Άγιοι Πατέρες.
Δεν θα παραβείς τους νόμους και τους κανόνες των Πατέρων, προπάντων του Αγίου Βασιλείου. Ό,τι κάνεις ή λες, να το κάνεις έχοντας ως μαρτυρία τις Γραφές ή την πατρική συνήθεια, χωρίς να παραβαίνεις την εντολή του Θεού.
Δεν θα εγκαταλείψεις το ποίμνιό σου για να πας σε άλλο ή για να κυνηγήσεις ανώτερο αξίωμα χωρίς την κρίση του πνευματικού σου πατέρα.
Δεν θα έχεις φιλίες με μοναχές (κανονικές), ούτε θα πηγαίνεις σε γυναικεία μοναστήρια, ούτε θα μιλάς μόνος σου με μοναχή ή κοσμική γυναίκα, εκτός αν υπάρχει ανάγκη· και τότε, να παρίστανται δύο πρόσωπα από κάθε πλευρά, γιατί η μοναξιά, όπως λένε, δίνει αφορμή για πειρασμούς.
Δεν θα ανοίγεις την πόρτα της μονής για να μπει οποιαδήποτε γυναίκα χωρίς μεγάλη ανάγκη.
Δεν θα φτιάξεις για τον εαυτό σου ή για τα πνευματικά σου παιδιά κατάλυμα σε κοσμικό σπίτι όπου ζουν γυναίκες, επισκεπτόμενος το συχνά. Θα επιλέγεις σπίτια ευλαβών ανδρών για τις αναγκαίες στάσεις σου στα ταξίδια.
Δεν θα έχεις ως βοηθό στο κελί σου νεαρό αγόρι από ιδιαίτερη συμπάθεια, αλλά η διακονία σου θα γίνεται από πρόσωπα υπεράνω υποψίας και από διαφορετικούς αδελφούς εναλλάξ.
Δεν θα αποκτήσεις εξεζητημένα και πολύτιμα ρούχα (εκτός από τα ιερατικά), αλλά θα ντύνεσαι και θα υποδύεσαι ταπεινά, όπως οι Πατέρες.
Δεν θα ζεις με πολυτέλεια, ούτε στα δικά σου έξοδα ούτε στη φιλοξενία των ξένων· αυτό ανήκει σε όσους απολαμβάνουν τις ηδονές της παρούσας ζωής.
Δεν θα μαζεύεις χρυσάφι στη μονή σου. Ό,τι περισσεύει από κάθε είδος, να το μοιράζεις στους φτωχούς που έρχονται στην αυλή σου, όπως έκαναν οι Άγιοι Πατέρες.
Δεν θα κρατάς για τον εαυτό σου την οικονομική διαχείριση, αλλά όλη σου η φροντίδα ας είναι για τις ψυχές. Το χρυσάφι και τα αναγκαία υλικά θα τα εμπιστευθείς στον οικονόμο και τον κελλαρίτη, όπως ταιριάζει σε κάθε διακονία. Εσύ προφανώς θα έχεις την τελική εξουσία να αλλάζεις τα πρόσωπα στις διακονίες και να ζητάς λογαριασμό για τη διοίκησή τους.
Δεν θα κάνεις τίποτα σύμφωνα με τη δική σου και μόνο γνώμη —ούτε για ταξίδια, ούτε για αγοραπωλησίες, ούτε για την υποδοχή ή την αποπομπή αδελφού, ούτε για αλλαγή διακονίας, ούτε για σωματικά ή ψυχικά ζητήματα— χωρίς τη συμβουλή εκείνων που διακρίνονται για τη γνώση και την ευλάβειά τους.
Όλα αυτά, και όσα άλλα παρέλαβες, να τα φυλάξεις και να τα φρουρήσεις, για να σου πάνε όλα καλά και να ευοδώνεσαι στον Κύριο όλες τις ημέρες της ζωής σου. Διότι το αντίθετο, εύχομαι ούτε καν να το λέμε ούτε να το σκεφτόμαστε.
***
Ἐπιστολὴ Ἁγίου Θεοδώρου του Στουδίτου Νικολάῳ μαθητῇ
Ἐπειδὴ εὐδοκίᾳ θεοῦ προεβιβάσθης͵ τέκνον πνευματικὸν Νικόλαε͵ εἰς τὸ τῆς ἡγουμενείας ἀξίωμα͵ δέον παραφυλάξαι σε πάντα τὰ ἐντεταλμένα σοι ἐν τῷ παρόντι γραμματίῳ.
Οὐ διαλλάξεις οὖν ὅνπερ παρέλαβες τύπον καὶ κανόνα παρὰ τῆς πνευματικῆς σου μονῆς ἐν ἅπασιν ἄνευ ἀνάγκης.
Οὐ κτήσῃ τι τοῦ κόσμου τούτου οὐδὲ ἀποθη σαυρίσεις ἰδιορίστως εἰς ἑαυτὸν μέχρι καὶ ἑνὸς ἀργυρίου.
Οὐ δια μερίσεις τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν σου ἐν σχέσει καὶ φροντίδι παρὰ τοὺς πεπιστευμένους σοι ὑπὸ θεοῦ καὶ γενομένους σοι πνευ ματικῶς υἱοὺς καὶ ἀδελφοὺς οὔτε εἰς τοὺς ποτὲ ἰδίους κατὰ σάρκα ἢ συγγενεῖς ἢ φίλους ἢ συνεταίρους.
Οὐ χρήσῃ τοῖς τῆς οἰκείας σου μονῆς οὔτε ζῶν οὔτε μετὰ θάνατον ἐλεημονητικῶς ἢ κληρονομικῶς εἰς τοὺς ποτὲ προειρημένους ἰδίους καὶ φίλους (οὐ γὰρ ἐκ τοῦ κόσμου εἶ͵ ἵνα μετέχῃς τῶν ἐκ τοῦ κόσμου͵ πλὴν εἰ μή που μετάβοιέν τινες ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ βίου εἰς τὸ καθ΄ ἡμᾶς τάγμα) καὶ οὕτω φροντίσεις κατὰ μίμησιν τῶν ἁγίων πατέρων.
Οὐ κτήσῃ δοῦλον οὔτε εἰς οἰκείαν χρείαν οὔτε εἰς ἣν ἐπιστεύθης μονὴν οὔτε εἰς ἀγρούς σου τὸν κατ΄ εἰκόνα θεοῦ γεγονότα ἄνθρωπον· τοῦτο γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῷ βίῳ συγκεχώρηται. σοὶ δὲ χρεὼν ἑαυτὸν παρασχεῖν τοῖς ὁμοψύχοις σου ἀδελφοῖς δοῦλον τῇ προθέσει͵ κἂν τῇ ἔξω ἐπιφανείᾳ ὡς δεσπότης λογίζῃ καὶ διδάσκαλος.
Οὐ σχοίης ζῷον τῶν ἐκ τοῦ θήλεος γένους εἰς χρείαν ὑπουργικήν͵ ὁ τῷ θήλει παντάπασιν ἀποταξάμενος͵ οὔτε ἐν τῇ μονῇ οὔτε ἐν τοῖς ἀγροῖς͵ καθὼς οὐδεὶς τῶν ὁσίων καὶ ἁγίων πατέρων ἡμῶν ἐχρήσατο οὔτε ἡ φύσις αὐτὴ ἐπιτρέπει.
Οὐκ ἐποχούμενος ἔσῃ ἵπποις καὶ ἡμιόνοις ἄνευ ἀνάγκης͵ ἀλλὰ χριστομιμήτως πεζοπορήσεις· εἰ δ΄ οὖν͵ πῶλός σοι τὸ ὑποζύγιον ἔσται. παραφυλάξεις πάντως τὸ τὰ πάντα τὰ ἐν τῇ ἀδελφότητι κοινὰ εἶναι καὶ ἀμέριστα καὶ μηδὲν κατὰ μέρος τοῦ καθ΄ ἕκαστον εἰς ἐξαυθέντησιν μέχρι καὶ ῥαφίδος· σοῦ δὲ καὶ τὸ σῶμα καὶ ἡ ψυχή͵ μή τί γε ἄλλο͵ ἔστωσαν διαμεμερισμένα ἐν ἰσότητι ἀγάπης πᾶσι τοῖς πνευματικοῖς σου τέ κνοις καὶ ἀδελφοῖς.
Οὐκ ἐξουσιάσεις ἐπὶ τοῖς δυσὶν ἀδελφοῖς σου καὶ τέκνοις μου οὔτε πρὸς ἀρχὴν οὔτε πρὸς χειροτονίαν πρᾶξαί τι πάρεξ τῆς πατρικῆς σου ἐντάλσεως.
Οὐ σχοίης μετὰ κοσμικῶν ἀδελ φοποιίας ἤ συντεκνίας͵ ὁ φυγὰς τοῦ κόσμου καὶ τοῦ γάμου· οὐ γὰρ εὕρηται ἐν τοῖς πατράσιν͵ εἰ δὲ καὶ εὕρηται͵ σπανιάκις͵ καὶ τοῦτο οὐ νόμος.
Οὐ συνεστιαθῇς μετὰ γυναικὸς πλὴν τῆς κατὰ σάρκα μητρὸς καὶ ἀδελφῆς͵ οὐκ οἶδα εἰ μή τις βία καὶ ἀνάγκη καλοίη͵ καθὼς πα ρακελεύονται οἱ ἅγιοι πατέρες.
Οὐ σχοίης τὸ πολυπρόοδον καὶ πολυγύρευτον ἄνευ ἀνάγκης ἐγκαταλιμπάνων τὸ οἰκεῖον ποίμνιον͵ ὅπου γε καὶ ἐγκαθημένου σου μόλις διασῴζοιντο τὰ πολυτροπώτατα καὶ πολυδιεξόδευτα λογικὰ πρόβατα. Παραφυλάξεις πάντως τὸ ποιεῖσθαι τρισσάκις τὴν κατήχησιν τῇ ἑβδομάδι καὶ καθ΄ ἑσπέραν͵ ἐπειδὴ πατροπαράδοτον τοῦτο καὶ σωτήριον.
Οὐ δοίης ὅπερ λέγουσι μικρὸν σχῆμα͵ ἔπειτα μετὰ χρόνους ἕτερον ὡς μέγα· ἓν γὰρ τὸ σχῆμα ὥσπερ καὶ τὸ βάπτισμα͵ καθὼς οἱ ἅγιοι πατέρες ἐχρήσαντο.
Οὐ παραβῇς τοὺς νόμους καὶ κανόνας τῶν πατέρων͵ πρό γε πάντων τοῦ ἁγίου πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου͵ ἀλλὰ πᾶν ὅ τι ἂν ποιῇς ἢ λέγῃς ὡς μαρτυρίαν ἔχων ἐκ τῶν Γραφῶν πράξεις ἢ ὡς ἐκ πατρικῆς σου συνηθείας͵ ἄνευ παραβάσεως ἐντολῆς θεοῦ.
Οὐ καταλείψεις τὸ ποίμνιόν σου καὶ εἰς ἕτερον μετάβοις ἢ πρὸς μείζονα ἀξίαν ἐπαναδράμοις ἄνευ πατρικῆς σου διαγνώσεως.
Οὐ φιλιάσεις μετὰ κανονικῆς οὐδὲ παραβάλῃς ἐν γυναικείῳ σε μνείῳ οὐδὲ κατὰ μόνας ὁμιλήσεις μοναζούσῃ ἢ κοσμικῇ͵ εἰ μή που ἀνάγκη ἕλκοι͵ καὶ τότε δύο παρόντων ἐξ ἑκατέρου μέρους προσώπων· τὸ γὰρ ἕν͵ ὥς φησιν͵ εὐεπηρέαστον.
Οὐκ ἀνοίξεις τὴν θύραν τῆς ποίμνης ἐπὶ εἰσόδῳ παντοίας γυναικὸς ἄνευ μεγάλης ἀνάγκης· εἰ δὲ δυνατὸς εἶ ἀσυμφανῶς δέχεσθαι͵ οὐδὲ τοῦτο ἀπόβλητον.
Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ καταγώγιον ἢ τοῖς πνευματικοῖς σου τέκνοις͵ οἶκον κοσμικόν͵ ἐν ᾧ εἰσι γυναῖκες͵ ἐπὶ συχνῷ παραβάλλων͵ ἀλλ΄ ἐκλέξῃ εἰς ἀνδρῶν εὐλαβῶν τὰς παροδικὰς καὶ ἀναγκαίας χρείας ποιεῖσθαι.
Οὐ κτήσῃ μαθητὴν εἰς τὸ κελλίον σου μειράκιον προσπαθῶς͵ ἀλλ΄ ἐκ προσώπου ἀνυπόπτου καὶ ἐκ διαφόρων ἀδελφῶν τὴν ὑπουργίαν σου ποιήσεις.
Οὐ κτήσῃ ἱματισμὸν ἐξηλλαγμένον καὶ πολύτιμον ἄνευ τοῦ ἱε ρατικοῦ͵ ἀλλὰ τοῖς ταπεινοῖς πατρομιμήτως καὶ ἐνδύσῃ καὶ ὑποδήσῃ.
Οὐκ ἔσῃ ἁβροδίαιτος οὔτε ἐν τῇ οἰκείᾳ σου δαπάνῃ οὔτε ἐν ταῖς ὑποδοχαῖς τῶν ξένων· τοῦτο γὰρ τῆς μερίδος τῶν ἀπολαυστικῶν τοῦ παρόντος βίου.
Οὐ θησαυρίσεις χρυσίον ἐν τῇ μονῇ σου͵ ἀλλὰ τὸ κατὰ περίσσειαν ἐπὶ παντὸς εἴδους μεταδοίης τοῖς πενομένοις ἐν ἀνοίξει τῆς αὐλῆς σου καθὼς καὶ οἱ ἅγιοι πατέρες.
Οὐ κρατήσεις τόπον ἠσφαλισμένον καὶ τὴν οἰκονομικὴν φροντίδα͵ ἀλλ΄ ἔστω σοι πᾶσα ἡ φροντὶς ἀν ήκουσα περὶ τῶν ψυχῶν· τὸ δὲ χρυσίον καὶ τὰ κατὰ χρείαν ἐγχει ρίσεις τῷ οἰκονόμῳ͵ τῷ κελλαρίτῃ καὶ ὡς ἐπιβάλλει ἐν ἑκάστῃ διακονίᾳ͵ σοῦ προδήλως πάντων τὴν ἐξουσίαν ἔχοντος καὶ μεταφέ ροντος ὡς ἂν βούλῃ ἑκάστην διακονίαν ἐν τῷ τυχόντι προσώπῳ καὶ ἀπολαμβάνοντος τὸν λόγον ἑκάστης διοικήσεως καθὸ ἐντέλλῃ.
Οὐ ποιήσεις τι ἢ πράξεις κατ΄ οἰκείαν γνώμην ἐν παντὶ πράγματι οὔτε ἐν προόδῳ οὔτε ἐν πράσει καὶ ἀγορασίᾳ οὔτε ἐν δοχῇ ἢ ἐν ἀποκρίσει ἀδελφοῦ οὔτε ἐν ὑπαλλαγῇ διακονίας οὔτε ἐν ἄλλῳ τινὶ τῶν σωμα τικῶν͵ ἀλλ΄ οὖν οὐδὲ ἐν τοῖς ψυχικοῖς σφάλμασιν͵ ἄνευ βουλῆς προεχόντων ἐν γνώσει καὶ εὐλαβείᾳ͵ ἑνὸς ἢ δύο ἢ καὶ τριῶν ἢ καὶ πλειόνων κατὰ τὴν ὑποκειμένην ὑπόθεσιν͵ ὥσπερ ἐντέταλται πα τρικῶς. ταῦτα πάντα καὶ ὅσα ἕτερα παρέλαβες φυλάξοις καὶ φρουρή σοις͵ ἵνα εὖ σοι γένηται͵ καὶ ἔσῃ κατευοδούμενος ἐν Κυρίῳ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου· τὸ γὰρ ἐναντίον ἀπείη καὶ λέγειν καὶ ἐννοεῖν.
P.G. 49
***
Η Ιερά Μονή Στουδίου.
Η Μονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου «του Στουδίου» υπήρξε το σημαντικότερο μοναστήρι της Κωνσταντινούπολης και το πνευματικό κέντρο που διαμόρφωσε (εν πολλοίς) τον ορθόδοξο μοναχισμό όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Ιδού τα βασικότερα στοιχεία για την ιστορία και τη σημασία της:
1. Ίδρυση και Αρχαιότητα. Πότε και από ποιον:
Ιδρύθηκε γύρω στο 454–463 μ.Χ. (είναι παλαιότερη από την Αγία Σοφία του Ιουστινιανού) από έναν Ρωμαίο συγκλητικό και ύπατο ονόματι Στούδιο, από τον οποίο πήρε και το όνομά της. Βρίσκεται στα νότια της Κωνσταντινούπολης, στην περιοχή των Ψαμαθειών (σημερινή Samatya), κοντά στη Χρυσή Πύλη των τειχών.
Οι «Ακοίμητοι»: Αρχικά εγκαταστάθηκαν εκεί μοναχοί από τη μονή των Ακοιμήτων, οι οποίοι ονομάζονταν έτσι επειδή τελούσαν τη θεία λατρεία αδιάλειπτα, 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, χωρισμένοι σε τρεις βάρδιες.
2. Η «Χρυσή Εποχή» του Αγίου Θεοδώρου.
Η μονή αυτή έφτασε στη μέγιστη ακμή της στα τέλη του 8ου αιώνος, όταν ανέλαβε ηγούμενος ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (759–826). Ο Αγιος Θεόδωρος μετέτρεψε τη μονή σε μια τεράστια κοινότητα (πάνω από 700 μοναχοί) με αυστηρή κοινοκτημοσύνη και οργάνωση.
Κέντρο Γραμμάτων: Δημιούργησε ένα από τα πιο φημισμένα Scriptoria (εργαστήρια αντιγραφής χειρογράφων) του κόσμου, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάσωση αρχαίων και εκκλησιαστικών κειμένων.
Αγώνας κατά της Εικονομαχίας: Η Μονή Στουδίου υπήρξε το προπύργιο των «Εικονοφίλων». Οι Στουδίτες μοναχοί υπέστησαν διωγμούς, αλλά η στάση τους καθόρισε την τελική επικράτηση της Ορθοδοξίας.
3. Η Επιρροή στον Μοναχισμό.
Ο «Κανόνας» (δηλ. το Τυπικό) της Μονής Στουδίου δεν έμεινε μόνο στην Πόλη. Όταν ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης ίδρυσε τη Μεγίστη Λαύρα το 963 μ.Χ., βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στο Στουδιτικό Τυπικό. Το Τυπικό μεταφέρθηκε επίσης στη Ρωσία από τον Άγιο Θεοδόσιο των Σπηλαίων και αποτέλεσε τη βάση για τον ρωσικό μοναχισμό.
4. Πολιτική Σημασία.
Η μονή ήταν τόσο ισχυρή που συχνά ερχόταν σε σύγκρουση με τους Αυτοκράτορες, υπερασπιζόμενη την ανεξαρτησία της Εκκλησίας. Πολλοί έκπτωτοι αυτοκράτορες κατέφευγαν εκεί για να καρούν μοναχοί (όπως ο Μιχαήλ Ε΄ και ο Ισαάκιος Α΄ Κομνηνός).
5. Η Μονή Σήμερα.
Μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453), η μονή μετατράπηκε σε τζαμί από τον Ιμραχόρ (τον ιπποκόμο του Σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄) και έμεινε γνωστή ως Imrahor Camii. Σήμερα σώζεται μόνο το ερειπωμένο καθολικό της μονής (μια εντυπωσιακή τρίκλιτη βασιλική), το οποίο παραμένει το αρχαιότερο σωζόμενο χριστιανικό κτίσμα στην Κωνσταντινούπολη.
