Η πολυτελής ταφή είναι πολύ επιζήμια. Γι’ αυτό και οι φιλόθεοι άνθρωποι επιθυμούν σφοδρά τον ευτελή ενταφιασμό, ως ωφέλιμο.
Κάποτε που ο άγιος Παχώμιος επισκεπτόταν τις μονές που με τη χάρη του Θεού είχε ιδρύσει, και έφτασε κοντά σε μία από αυτές, συνάντησε την κηδεία ενός αδελφού που είχε ζήσει με ραθυμία. Οι αδελφοί της μονής εκείνης ακολουθούσαν τη νεκρική πομπή με πολλή και αρμονική ψαλμωδία, ενώ ήταν εκεί και οι γονείς και όλοι οι συγγενείς και οι φίλοι του πεθαμένου. Όταν είδαν τον άγιο, άφησαν κάτω το νεκροκρέβατο, για να σταθεί εκείνος και να κάνει προσευχή και γι’ αυτούς και για τον νεκρό αδελφό. Ο άγιος λοιπόν, αφού πρόσφερε στον Θεό την οφειλόμενη δέηση και προσκύνηση, στράφηκε προς αυτούς και είπε: «Σταματήστε να ψάλλετε». Πρόσταξε έπειτα να φέρουν τα σκεπάσματα του νεκρού και διέταξε να καούν μπροστά σε όλους, και το λείψανο να ταφεί χωρίς την καθιερωμένη ψαλμωδία.
Οι γονείς και οι συγγενείς του νεκρού έμειναν έκπληκτοι από το πρωτοφανές αυτό θέαμα και τον ικέτευαν να επιτρέψει να γίνει στον νεκρό η συνηθισμένη ψαλμωδία, αυτός όμως δεν δεχόταν. Εκείνοι επέμεναν να παραπονούνται και να λένε: «Τι είναι αυτό το πρωτοφανές θέαμα, πάτερ; Ποιός δεν λυπάται έναν που κείτεται νεκρός, ακόμη και αν ήταν εχθρός του; Η συμφορά αυτή είναι ικανή να προκαλέσει οίκτο ακόμη και σε πραγματικό θηρίο». Έλεγαν επίσης: «Αυτό και στην αγιοσύνη σου δεν ταιριάζει, και για εμάς είναι πολύ μεγάλη ντροπή», και άλλα περισσότερα: «Μακάρι να μην είχαμε έρθει», «Μακάρι αυτός να μην είχε γίνει μοναχός˙ γιατί δεν θα μας άφηνε αιώνια λύπη».
Τέτοια και πολλά άλλα παρόμοια έλεγαν εκείνοι και παρακαλούσαν να επιτραπεί η ψαλμωδία κατά την κηδεία του νεκρού, ο Παχώμιος όμως τους απάντησε: «Αληθινά, αδελφοί, εγώ σπλαχνίζομαι τον νεκρό περισσότερο από εσάς, και μάλιστα επειδή εσείς φροντίζετε για το ορατό αυτό σώμα ενώ εγώ ενδιαφέρομαι για την ψυχή, και για χάρη αυτής έδωσα ως πνευματικός πατέρας τέτοια προσταγή. Εσείς, με αυτό που θεωρείτε τιμή, του προξενείτε εκεί περισσότερη οδύνη, ενώ εγώ, με τη στέρηση της τιμής, του ετοιμάζω κάποια απολογία και ανακούφιση, έστω και περιορισμένη. Γι’ αυτόν τον λόγο δεν φροντίζω το νεκρό σώμα αλλά την αθάνατη ψυχή, η οποία θα το ξαναπάρει άφθαρτο κατά την ανάσταση των νεκρών. Εξάλλου, αν επιτρέψω την κηδεία, θα κριθώ από τον Θεό ως ανθρωπάρεσκος επειδή, για να ικανοποιήσω πρόσκαιρα εσάς, θα προδώσω το συμφέρον της ψυχής του, η οποία μέλλει να τιμωρείται εκεί αιώνια.
Γιατί ο Θεός, που είναι πηγή αγαθότητας, ζητά προφάσεις με τις οποίες θα αρπάξει κάποια ευκαιρία να πηγάσει άφθονα επάνω μας την αγαθότητά του και να συγχωρήσει αμαρτήματα, όχι μόνο σε αυτή τη ζωή, αλλά και στη μέλλουσα. Με το να πει δηλαδή, γι’ αυτούς που βλασφημούν το άγιο Πνεύμα, ότι δεν θα συγχωρηθούν ούτε σε αυτή τη ζωή ούτε στη μέλλουσα,4 μας έδωσε σιωπηρά να καταλάβουμε ότι για κάποια αμαρτήματα είναι δυνατό να δοθεί κάποια συγγνώμη και πέρα από αυτή τη ζωή.
Αν λοιπόν εμείς, που αξιωθήκαμε να λάβουμε από τον Θεό την πείρα της θεϊκής ιατρικής επιστήμης, δεν χορηγούμε στον καθένα το κατάλληλο γιατρικό, εύλογα θα ακούσουμε, ως καταφρονητές, τον λόγο της Γραφής˙ ¨Κοιτάξτε εσείς, οι καταφρονητές, θαμάστε και αφανιστείτε!¨5 Γι’ αυτό παρακαλώ, προκειμένου να ελευθερωθεί ο νεκρός από τα δεινά που τον περιμένουν και να βρει ανακούφιση, να τον θάψετε χωρίς ψαλμωδία. Γιατί μπορεί ο Θεός, που είναι αγαθός και πολυεύσπλαχνος, να δεχτεί τον αδελφό που πήγε προς αυτόν πολύ καλύτερα από ό,τι θα παρακαλούσαμε εμείς».
Πήγαν λοιπόν τον νεκρό αδελφό στο όρος χωρίς ψαλμωδία, όπως πρόσταξε ο άγιος, και εκεί με τον ίδιο τρόπο τον έθαψαν.
Υποσημειώσεις.
4. Ματθ. 12, 31-32
5. Πράξ. 13, 41. Άββ. 1, 5
Από το βιβλίο: Ευεργετινός: “Ήτοι Συναγωγή των θεοφθόγγων ρημάτων και διδασκαλιών των θεοφόρων και αγίων πατέρων, από πάσης γραφής θεοπνεύστου συναθροισθείσα.”
Τόμος 4-ος. μετάφραση (Νεοελληνική απόδοση): Δ. Χρισταφακόπουλος
Εκδόσεις, Το Περιβόλι της Παναγίας, 2001
Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.
