Δευτερονόμιον.
Ονομασία.
Το τελευταίο βιβλίο της Πεντατεύχου είναι γνωστό με το όνομα «Δευτερονόμιον». Η ονομασία δόθηκε από τους Ελληνιστές με βάση τον 18ο στίχο του κεφαλαίου ιζ’. Το νόημα του στίχου, κατά το εβραϊκό κείμενο, είναι ότι επρόκειτο για αντίγραφο του Νόμου. Επικράτησε η ονομασία αυτή, διότι όλο το βιβλίο αποτελεί ένα είδος ανακεφαλαίωσης και επανάληψης του Νόμου.
Συγγραφέας.
Η ιουδαϊκή και η χριστιανική παράδοση αποδίδει το βιβλίο στον Μωυσή. Μόνο για τους 8 τελευταίους του στίχους, που αναφέρονται στον θάνατο και την ταφή του Μωυσή, γίνεται αποδεκτό γενικώς ότι αυτοί γράφτηκαν από τον Ιησού του Ναυή.
Περιεχόμενο.
Το βιβλίο περιλαμβάνει κυρίως τους λόγους που εκφώνησε ο Μωυσής στη Μωάβ, λίγο πριν από την είσοδο του Ισραήλ στη Χαναάν. Διαιρείται σε γενικές γραμμές ως εξής:
Α’ Πρώτος λόγος του Μωυσή (κεφ. α’ – δ’).
Στον λόγο αυτό ο Μωυσής κάνει μία ανασκόπηση των γεγονότων που προηγήθηκαν. Τονίζει τις ευεργεσίες του Θεού προς τους Ισραηλίτες και τους προτρέπει να μείνουν πιστοί στη Διαθήκη που σύναψαν με τον Θεό, καθώς και να αποφύγουν την ειδωλολατρία.
Β’. Δεύτερος λόγος του Μωυσή (κεφ. ε’ – κη’).
Στον λόγο αυτό γίνεται εκτεταμένη προτροπή για αγάπη και φόβο προς τον Θεό και κατόπιν επαναλαμβάνεται ο Δεκάλογος με μικρές διαφορές από εκείνον της Εξόδου (κ’ 1-16). Κωδικοποιούνται διάφορες εντολές και νομοθεσίες θρησκευτικού, πολιτικού και κοινωνικού περιεχομένου. Αναφέρονται πολλές που είναι ήδη γνωστές από την Έξοδο, το Λευϊτικόν και τους Αριθμούς. Μερικές εντολές τροποποιούνται κάπως εν όψει και των νέων συνθηκών ζωής του λαού στη Χαναάν. Στη συνέχεια ο Μωυσής τονίζει την επιτακτική ανάγκη της τηρήσεως του Νόμου. Προστάζει να χαράξουν τον Νόμο σε λίθους αμέσως μετά τη διάβαση του Ιορδάνη και εξαγγέλλει ευλογίες για την τήρηση των θείων εντολών και κατάρες για την αθέτησή τους. Ο δεύτερος αυτός λόγος διαιρείται ως εξής:
1) Γενικές προτροπές (κεφ. ε’ – ιδ’).
2) Κωδικοποίηση το Νόμου (κεφ. ιε’ – κς).
3) Ανανέωση της Διαθήκης. Κατάρες και ευλογίες (κεφ. κζ’ – κη’).
Γ’. Τρίτος λόγος του Μωυσή (κεφ. κθ’ – λ˙)
Στον λόγο αυτό, που είναι συντομότερος, γίνεται ανακεφαλαίωση των προλεχθέντων.
Δ’ Οι τελευταίες ενέργειες και ο θάνατος του Μωυσή (κεφ. λα’ – λδ’).
Το τμήμα αυτό αναφέρεται στην εγκατάσταση του Ιησού του Ναυή ως νέου ηγέτη του Ισραήλ, στο κύκνειο άσμα του Μωυσή, στις ευλογίες του προς τις φυλές του Ισραήλ και στον θάνατό του.
Θεολογική σημασία – διδασκαλία.
Το Δευτερονόμιον που περιέχει 77 θετικές και 123 αρνητικές εντολές, δεν είναι απλώς έκθεση νόμων. Κάλλιστα μπορεί να χαρακτηρισθεί προφητικό κήρυγμα.
Η κεντρική έννοια του βιβλίου είναι ότι ο Θεός του Ισραήλ είναι ο μόνος αληθινός Θεός. Η κατάσταση των ανθρώπων καθορίζεται από την αγάπη και τη δικαιοσύνη του Θεού με βάση τη διαγωγή τους ως μελών του κοινωνικού συνόλου. Επανειλημμένα στο βιβλίο τονίζεται η αγιότητα και η δύναμη του Κυρίου, όπως και ο φόβος τον οποίο πρέπει να αισθάνονται οι άνθρωποι απέναντί του.
Πρωτοποριακά για την εποχή τους είναι τα όσα λέγονται για το γυναικείο φύλο και τον πόλεμο. Εντύπωση προκαλούν επίσης οι εντολές για τα σύνορα, για τη φροντίδα προς τα αγαθά του πλησίον, για τον τόκο, τον γάμο, τα δάνεια, την αμοιβή των εργαζομένων, την πρόνοια για τους φτωχούς, τη μαστίγωση. Θαυμασμό ακόμη προκαλούν η μεσσιανική προφητεία του Μωυσή για την ανάδειξη άλλου προφήτη στο πρότυπο του ίδιου, ο τονισμός της ελεύθερης εκλογής του αγαθού ή του κακού, καθώς και ο χαρακτηρισμός του Νόμου του Θεού ως ζωής και πηγής της ευτυχίας.
Η θέση του στην Καινή Διαθήκη.
Στην Καινή Διαθήκη υπάρχουν συχνές αναφορές στο βιβλίο του Δευτερονομίου και ιδιαιτέρως στην πρώτη και μεγαλύτερη εντολή του Νόμου: «αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της δυνάμεώς σου» (ς’ 5).
Η χρήση του στην Εκκλησία.
Στα λειτουργικά αναγνώσματα της Εκκλησίας έχουν συμπεριληφθεί δύο αποσπάσματα από το Δευτερονόμιον˙ η εκλογή των αρχηγών των ισραηλιτικών φυλών και οι παραινέσεις του Μωυσή προς τον λαό του (ι’ 14-21).
Δευτερονόμιον: Το πρωτότυπο κείμενο των εβδομήκοντα.zip
Δευτερονόμιο: Νεοελληνική ερμηνευτική απόδοσις από την Αδελφότητα θεολόγων “ο Σωτήρ”.
Διαβάστε την.zip
Ακούστε την, όπως ηχογραφήθηκε για την ηχητική βιβλιοθήκη του συλλόγου μας.zip
Η Νεοελληνική απόδοσις ελήφθη από το: “η Παλαιά Διαθήκη, κατά τους εβδομήκοντα, με σύντομη ερμηνεία.” Ερμηνευτική απόδοσις υπό π. Τρεμπέλα, Ηρ. Παπαδημητρίου, Γ. Ψαλτάκη, Ν. Βασιλειάδη. Απόδοση της ερμηνείας στην Νεοελληνική Μάριος Δομουχτσής.
