Η Ελληνική Απάντηση στην Αιγυπτιακή Απειλή.
Το 1825 ήταν μια από τις πιο κρίσιμες χρονιές για την Ελληνική Επανάσταση. Η απόβαση του Ιμπραήμ Πασά στην Πελοπόννησο είχε δημιουργήσει συνθήκες στρατηγικής ασφυξίας για τους Έλληνες, καθώς ο συνδυασμένος οθωμανικός και αιγυπτιακός στόλος κυριαρχούσε στις θαλάσσιες οδούς, ανεφοδιάζοντας ακατάπαυστα τις Τουρκικές δυνάμεις της ξηράς.
Στις αρχές Ιουνίου, ο ελληνικός στόλος, με επικεφαλής τον ναύαρχο Ανδρέα Μιαούλη, είχε ως κύριο στόχο να παρεμποδίσει την ένωση της οθωμανικής μοίρας με τον αιγυπτιακό στόλο. Οι πληροφορίες ανέφεραν ότι ο εχθρικός στόλος βρισκόταν αγκυροβολημένος στον προστατευμένο κόλπο της Σούδας στην Κρήτη, χρησιμοποιώντας τον ως ορμητήριο για τις επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο και το Μεσολόγγι.
Στις 2 Ιουνίου 1825, ο Μιαούλης, επιδεικνύοντας την παροιμιώδη ψυχραιμία του, οδήγησε τα ελληνικά πλοία προς το στόμιο του κόλπου της Σούδας. Παρά το γεγονός ότι ο εχθρικός στόλος ήταν αριθμητικά υπέρτερος και διέθετε βαριά εξοπλισμένα πλοία γραμμής, οι Έλληνες βασίστηκαν στην ταχύτητα, την ευελιξία και το «φόβητρο» της Επανάστασης: τα πυρπολικά.
Η ναυμαχία ξεκίνησε με σφοδρό κανιοβολισμό. Ο ελληνικός στόλος κατάφερε να ελιχθεί με επιτυχία κάτω από τα πυρά των εχθρικών πλοίων και των παράκτιων οχυρών. Το αποκορύφωμα της επιχείρησης ήρθε όταν το πυρπολικό του Γεωργίου Θεοχάρη (Παπαντώνη) κατάφερε να πλησιάσει και να προσκολληθεί σε μια μεγάλη οθωμανική φρεγάτα.
Η ανατίναξη της φρεγάτας προκάλεσε πανικό στις τάξεις των Οθωμανών. Οι φλόγες και οι εκρήξεις ανάγκασαν τα υπόλοιπα εχθρικά πλοία να υποχωρήσουν στο εσωτερικό του κόλπου για να σωθούν, επιτρέποντας στον ελληνικό στόλο να κυριαρχήσει προσωρινά στο πεδίο. Οι πηγές αναφέρουν ότι ο καπνός από τις εκρήξεις και τα πυρπολικά ήταν τόσο πυκνός, που για ώρες οι Ρωμιοί ναύαρχοι επικοινωνούσαν μόνο με προσυμφωνημένα σήματα τρομπέτας!
Μία φρεγάτα καταστράφηκε ολοσχερώς και αρκετά πλοία υπέστησαν σοβαρές ζημιές.
Οι Ελληνικές απώλειες ήταν ελάχιστες, με κυριότερη την αυτοθυσία των πυρπολικών.
Αν και η ναυμαχία της Σούδας δεν στάθηκε ικανή να σταματήσει οριστικά τον Ιμπραήμ, είχε τεράστια ηθική σημασία. Απέδειξε ότι ο ελληνικός στόλος παρέμενε αξιόμαχος και ικανός να πλήξει τον εχθρό ακόμη και μέσα στα προστατευμένα ορμητήριά του. Επιπλέον, καθυστέρησε τις επιχειρήσεις των Οθωμανών, δίνοντας πολύτιμο χρόνο στις δυνάμεις της ξηράς.
Ο Ανδρέας Μιαούλης, με τη νίκη αυτή, επιβεβαίωσε τη φήμη του ως ο κορυφαίος θαλασσόλυκος της Επαναστάσεως, ο οποίος μπορούσε να μετατρέπει την αριθμητική μειονεξία σε τακτικό πλεονέκτημα, μέσω της τόλμης και της χρήσης της αποτελεσματικότητος των πυρπολικών. Ο Ανδρέας Μιαούλης έλεγε: «Η θάλασσα είναι το στοιχείο μας και εκεί θα κριθεί η τύχη της Ελλάδος.»
Πηγές.
Γεώργιος Σαχτούρης, “Ιστορικά Ημερολόγια”: Πρόκειται για την πιο άμεση πηγή, καθώς ο Σαχτούρης κατέγραφε μέρα με τη μέρα τις κινήσεις των πλοίων, τις διευθύνσεις των ανέμων και τις λεπτομέρειες των συγκρούσεων.
Αναστάσιος Ορλάνδος, “Ναυτικά, ήτοι Ιστορία των κατά τον υπέρ ανεξαρτησίας της Ελλάδος αγώνα πεπραγμένων υπό των τριών ναυτικών νήσων”: Μια από τις εγκυρότερες καταγραφές της εποχής για τη δράση των Υδραίων, Σπετσιωτών και Ψαριανών.
Σπυρίδων Τρικούπης, “Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως”: Στον τρίτο τόμο του έργου του, ο Τρικούπης περιγράφει γλαφυρά την επιχείρηση στη Σούδα και τη στρατηγική του Μιαούλη να εγκλωβίσει τον εχθρό μέσα στον κόλπο.
Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, “Ιστορία του Ελληνικού Έθνους”: Για την ανάλυση των συνεπειών της ναυμαχίας στην προσπάθεια των Ελλήνων να ανακόψουν τις ενισχύσεις προς τον Ιμπραήμ.
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Εκδοτική Αθηνών, Τόμος ΙΒ’): Η πλέον επιστημονική προσέγγιση που συνδυάζει ελληνικές και ξένες πηγές (όπως αναφορές Γάλλων και Άγγλων αξιωματικών που παρακολουθούσαν τις κινήσεις στη Μεσόγειο).
Αρχείο Ύδρας: Τα έγγραφα και οι επιστολές της Προκριτικής Επιτροπής της Ύδρας που συντονίζαν τον στόλο.
Αλεξάνδρου Κώστα (ιστορικού).
