Παροιμίαι – Κεφάλαιο ΙΓ’ (13)
Στίχ. 1-25. Παροιμίες για την αγωγή των παιδιών, την υπακοή των παιδιών προς τους γονείς, την αεργία, τον πλούτο κ.ά.
1 Το έξυπνο και φρόνιμο παιδί υπακούει στον πατέρα του, ενώ το ανόητο και ανυπάκουο βαδίζει στην καταστροφή.
2 Ο ενάρετος άνθρωπος θα απολαμβάνει τα αγαθά που απέκτησε με δικαιοσύνη, ενώ η ζωή των παρανόμων θα καταλήξει πρόωρα στον θάνατο και την καταστροφή.
3 Όποιος προσέχει τα λόγια του, προφυλάσσει την ψυχή του από πολλούς πειρασμούς˙ ενώ αυτός που μιλά απερίσκεπτα δημιουργεί στον εαυτό του φόβους και πειρασμούς.
4 Κάθε τεμπέλης έχει μόνο επιθυμίες απραγματοποίητες και κάθε είδους κακίες˙ ενώ οι εργατικοί που μοχθούν με επιμέλεια, εκπληρώνουν τους στόχους τους και ο νους τους δεν τρέχει σε μάταια πράγματα.
5 Ο δίκαιος αποστρέφεται κάθε άδικο λόγο. Ενώ ο ασεβής μιλά απερίσκεπτα και διαπράττει έργα επαίσχυντα. Γι’ αυτό δεν τολμά να εμφανισθεί μπροστά στους ανθρώπους, δεν έχει την παρρησία να αντικρίσει το πρόσωπο του Θεού.
7 Υπάρχουν άνθρωποι ματαιόδοξοι που παριστάνουν τους πλούσιους, ενώ είναι πάμφτωχοι. Υπάρχουν όμως και άλλοι, που ενώ έχουν πολλά πλούτη, φέρονται με ταπείνωση.
8 Τα πλούτη ωφελούν τον πλούσιο όταν πρόκειται να εξαγοράσει μ’ αυτά τη ζωή του από τους ληστές˙ ο φτωχός όμως δεν πρόκειται να αντιμετωπίσει τέτοιου είδους απειλές, διότι οι ληστές δεν απειλούν ποτέ αυτούς που δεν έχουν τίποτε.
9 Στους ενάρετους ανθρώπους υπάρχει πάντοτε το φως του Θεού, το φως της ζωής και της χαράς˙ ενώ το φως στη ζωή των αμαρτωλών, γρήγορα σβήνεται και χάνεται.
9α Οι δόλιες και πονηρές ψυχές χάνονται μέσα στις αμαρτίες τους˙ ενώ οι δίκαιοι όχι μόνο ζουν ευτυχισμένα οι ίδιοι, αλλά συμπαθούν και ελεούν και τους άλλους.
10 Ο κακός διαπράττει το κακό με θράσος και μένει αμετανόητος˙ όσοι όμως έχουν αυτογνωσία και συναίσθηση της αναξιότητάς τους, αυτοί είναι πραγματικά σοφοί.
11 Περιουσία που αποκτιέται γρήγορα με άνομα μέσα, σύντομα θα λιγοστέψει και θα χαθεί. Τα αγαθά όμως που αποκτά κανείς με φόβο Θεού, δεν θα χαθούν, αλλά θα αυξηθούν. Ο δίκαιος σπλαχνίζεται τους φτωχούς, ελεεί και δανείζει.
12 Είναι ανώτερος εκείνος που, έστω και με λίγα, αρχίζει να βοηθά τους άλλους με όλη του την καρδιά, παρά εκείνος που δίνει στους φτωχούς μόνο υποσχέσεις και ελπίδες˙ διότι η ειλικρινής επιθυμία φιλανθρωπίας που εκπληρώνεται, μοιάζει με το δέντρο της ζωής.
13 Όποιος περιφρονεί τις εντολές του Θεού, θα καταφρονηθεί και θα καταδικασθεί γι’ αυτές την ημέρα της Κρίσεως. Εκείνος όμως που σέβεται τις εντολές του Θεού, είναι ψυχικά υγιής και θα έχει ζωή και υγεία.
13α Ο κακός και δόλιος γιος δεν θα έχει τίποτε το καλό στη ζωή του. Αντίθετα όλες οι ενέργειες του ευσυνείδητου και μυαλωμένου υπηρέτη θα ευοδώνονται και η ζωή του θα κατευθύνεται από τον Θεό.
14 Ο Νόμος του Θεού είναι πηγή ζωής για τον σοφό, ενώ ο άμυαλος που περιφρονεί τον Νόμο του Θεού, θα συλληφθεί στην παγίδα του διαβόλου, στα δίχτυα του θανάτου.
15 Η διάκριση που αποκτά ο άνθρωπος με τη μελέτη του Νόμου του Θεού, του δίνει χάρη και ωφελεί τους γύρω του. Για να γνωρίζει όμως κανείς τον Νόμο του Θεού, πρέπει να είναι καλοπροαίρετος και να έχει καθαρό νου. Αντίθετα οι δρόμοι των ανθρώπων που περιφρονούν τον Νόμο του Θεού, οδηγούν στην απώλεια.
16 Κάθε έξυπνος και συνετός άνθρωπος σκέπτεται καλά πριν κάνει κάτι, ζυγίζει καλά τα πράγματα και τις συνέπειες˙ ενώ ο άμυαλος εξωτερικεύει βιαστικά και άκριτα τη μωρία του.
17 Βασιλιάς απερίσκεπτος και θρασύς θα περιπέσει σε πολλά κακά˙ ενώ ένας συνετός σύμβουλος μπορεί να προλάβει τα λάθη του και να τον σώσει από κακοτοπιές.
18 Η σωστή διαπαιδαγώγηση απομακρύνει τη φτώχεια και τον εξευτελισμό. Κι εκείνος που δέχεται τις θεάρεστες υποδείξεις, θα δοξασθεί και θα τιμηθεί από τους ανθρώπους.
19 Οι επιθυμίες των ευσεβών ανθρώπων γλυκαίνουν την ψυχή τους ενώ τα έργα των ασεβών είναι μακριά από το θέλημα του Θεού και γι’ αυτό προκαλούν απογοήτευση.
20 Εκείνος που συναναστρέφεται με σοφούς και ευσεβείς, θα γίνει κι αυτός σοφός και ευσεβής˙ ενώ όποιος συμβαδίζει με αμαρτωλούς κι άμυαλους, θα αποδειχθεί ίδιος με αυτούς.
21 Τους ανθρώπους που αμαρτάνουν συστηματικά, τους καταδιώκουν οι συμφορές και η δυστυχία˙ ενώ τους ενάρετους τους περιβάλλουν οι ευλογίες και τα αγαθά του Θεού.
22 Ο καλός άνθρωπος θα αφήσει κληρονομιά όχι μόνο στα παιδιά του, αλλά και στα εγγόνια του˙ ο πλούτος όμως των ασεβών συναθροίζεται για να περιέλθει στους ενάρετους.
23 Οι δίκαιοι θα ζήσουν πολλά χρόνια και θα απολαμβάνουν τα πλούτη τους, ενώ οι άδικοι θα εξαφανισθούν σύντομα.
24 Όποιος λυπάται το ραβδί του και δεν παιδαγωγεί το παιδί του με αυστηρότητα, μισεί το παιδί του. Ενώ εκείνος που το αγαπά πραγματικά, το διαπαιδαγωγεί και το ανατρέφει με πολλή επιμέλεια, με στοργή, αλλά και αυστηρότητα.
25 Ο δίκαιος, όταν τρώει, χορταίνει ολόψυχα, διότι γνωρίζει να τρώει όσο πρέπει˙ οι κοιλιές όμως των ασεβών είναι πάντοτε ανικανοποίητες και αχόρταγες.
1 ΥΙΟΣ πανούργος υπήκοος πατρί, υιός δέ ανήκοος εν απωλεία.
2 απο καρπών δικαιοσύνης φάγεται αγαθός, ψυχαί δέ παρανόμων ολούνται άωροι.
3 ός φυλάσσει το εαυτού στόμα, τηρεί την εαυτού ψυχήν, ο δέ προπετής χείλεσι πτοήσει εαυτόν.
4 εν επιθυμίαις εστί πάς αεργός, χείρες δέ ανδρείων εν επιμελεία.
5 λόγον άδικον μισεί δίκαιος, ασεβής δέ αισχύνεται και ουχ έξει παρρησίαν.
7 εισίν οι πλουτίζοντες εαυτούς μηδέν έχοντες, και εισιν οι ταπεινούντες εαυτούς εν πολλώ πλούτω.
8 λύτρον ανδρός ψυχής ο ίδιος πλούτος, πτωχός δέ ουχ υφίσταται απειλήν.
9 φώς δικαίοις διαπαντός, φώς δέ ασεβών σβέννυται.
9α ψυχαί δόλιαι πλανώνται εν αμαρτίαις, δίκαιοι δέ οικτείρουσι και ελεούσι.
10 κακός μεθ’ ύβρεως πράσσει κακά, οι δέ εαυτών επιγνώμονες σοφοί.
11 ύπαρξις επισπουδαζομένη μετά ανομίας ελάσσων γίνεται, ο δέ συνάγων εαυτώ μετ’ ευσεβείας πληθυνθήσεται, δίκαιος οικτείρει και κιχρά.
12 κρείσσων εναρχόμενος βοηθών καρδία του επαγγελλομένου και εις ελπίδα άγοντος, δένδρον γάρ ζωής επιθυμία αγαθή.
13 ός καταφρονεί πράγματος, καταφρονηθήσεται υπ’ αυτού, ο δέ φοβούμενος εντολήν, ούτος υγιαίνει.
13α υιώ δολίω ουδέν έσται αγαθόν, οικέτη δέ σοφώ εύοδοι έσονται πράξεις, και κατευθυνθήσεται η οδός αυτού.
14 νόμος σοφού πηγή ζωής, ο δέ άνους υπό παγίδος θανείται.
15 σύνεσις αγαθή δίδωσι χάριν, το δέ γνώναι νόμον διανοίας εστίν αγαθής, οδοί δέ καταφρονούντων εν απωλεία.
16 πάς πανούργος πράσσει μετά γνώσεως, ο δέ άφρων εξεπέτασεν εαυτού κακίαν.
17 βασιλεύς θρασύς εμπεσείται εις κακά, άγγελος δέ σοφός ρύσεται αυτόν.
18 πενίαν και ατιμίαν αφαιρείται παιδεία, ο δέ φυλάσσων ελέγχους δοξασθήσεται.
19 επιθυμίαι ευσεβών ηδύνουσι ψυχήν, έργα δέ ασεβών μακράν απο γνώσεως.
20 ο συμπορευόμενος σοφοίς σοφός έσται, ο δέ συμπορευόμενος άφροσι γνωσθήσεται.
21 αμαρτάνοντας καταδιώξεται κακά, τούς δέ δικαίους καταλήψεται αγαθά.
22 αγαθός ανήρ κληρονομήσει υιούς υιών, θησαυρίζεται δέ δικαίοις πλούτος ασεβών.
23 δίκαιοι ποιήσουσιν εν πλούτω έτη πολλά, άδικοι δέ απολούνται συντόμως.
24 ός φείδεται της βακτηρίας μισεί τον υιόν αυτού, ο δέ αγαπών επιμελώς παιδεύει.
25 δίκαιος έσθων εμπιπλά την ψυχήν αυτού, ψυχαί δέ ασεβών ενδεείς.
Από το: “η Παλαιά Διαθήκη, κατά τους εβδομήκοντα, με σύντομη ερμηνεία.” Ερμηνευτική απόδοσις υπό π. Τρεμπέλα, Ηρ. Παπαδημητρίου, Γ. Ψαλτάκη, Ν. Βασιλειάδη. Απόδοση της ερμηνείας στην Νεοελληνική Μάριος Δομουχτσής.
Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.
