Ὁ Αγιος Αὐγουστῖνος ἔγραψε τὸ ἑξῆς: «Οἱ καρδιές μας δὲν ἀναπαύονται μέχρι νὰ βροῦν ἀνάπαυση σὲ Ἐσένα, Κύριε». Συνέδεσε αὐτὴ τὴν λαχτάρα μὲ τὴν πεποίθηση, ὅτι εἴμαστε πράγματι δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ. Ὁ Ψαλμωδὸς κραυγάζει «Ὅν τρόπον ἐπιποθεῖ ἡ ἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρὸς σέ, ὁ Θεὸς» (Ψάλμ. 41: 2). Ὁ πόθος τῆς ἀνθρώπινης καρδιᾶς νὰ συναντήσει τὸν Θεὸ γίνεται πανανθρώπινη κραυγὴ, ποὺ ἀντηχεῖ ἐδῶ καὶ πολλοὺς αἰῶνες. Οἱ περισσότερες, ἂν ὄχι ὅλες, ἀπὸ τὶς θρησκεῖες τοῦ κόσμου δίνουν φωνὴ σὲ μιὰ ἀσίγαστη δίψα γιὰ ἕνωση μὲ τὸ θεϊκὸ στοιχεῖο. Ἀνακαλύπτουμε, ὅτι βιώνουμε τὸν Θεὸ ὄχι μέσα ἀπὸ ἀσώματες καὶ ἄυλες ψυχές ἀλλὰ μέσα ἀπὸ ἔμψυχα σώματα, μέσα ἀπὸ τὴν ὁλότητά μας ὡς δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ.
Τὰ σώματά μας δὲν εἶναι ἁπλὰ διαθέσιμα δοχεῖα γιὰ νὰ κατοικεῖ τὸ πνεῦμα μας ἀλλὰ διεγείρουν τὸ πνεῦμα, καὶ μὲ ὁλάκερο τὸ σῶμα μας συναντᾶμε τὸ Θεό. Οἱ συναντήσεις μας μὲ τὴ θεότητα δὲν εἶναι ἁπλὰ ἑνὸς «ἄλλου κόσμου»˙ τὶς ἀπολαμβάνουμε μὲ ὅλες μας τὶς αἰσθήσεις – μὲ τὴν ὅραση, τὴν ἀκοή, τὴ γεύση, τὴν ὄσφρηση, τὴν ἁφή. Ἡ στενὴ ἐπαφὴ μὲ τὸν Θεὸ δὲν ἔγκειται ἁπλὰ στὸ νὰ διαβοῦμε τὸ ὅριο μεταξὺ σωματικοῦ καὶ πνευματικοῦ –εἶναι καὶ ἕνα ξεθώριασμα ἢ ἀκόμη καὶ κατάρρευση αὐτῶν τῶν ὁρίων.
Ἐδῶ θὰ προσθέσουμε, πὼς ὁ σκοπὸς τῆς θρησκευτικῆς μας πρακτικῆς δὲν εἶναι πάντα νὰ συγχωνευθοῦμε μὲ μιὰ Ἄλλη Θεότητα, νὰ χάσουμε τὸν ἑαυτό μας βυθιζόμενοι μέσα σ’ ἕνα Ἀπόλυτο Ὅν. Γιὰ πολλοὺς πιστοὺς, ἡ συνάντηση εἶναι αὐτὴ μὲ τὸν Ἕνα ποὺ βιώνεται ὡς Ἄλλος. Γιὰ ὁρισμένους, ἡ ἐμπειρία τῆς πραγματικότητας τοῦ Θεοῦ δὲν ἔχει νὰ κάνει μὲ τὴν ἀπώλεια τοῦ ἑαυτοῦ ὅσο μὲ τὸ πλήρωμα τοῦ ἑαυτοῦ. Ὁ Θεὸς στ’ ἀλήθεια μᾶς βλέπει, μᾶς γνωρίζει, μᾶς ἀγαπᾶ, ἀλλὰ παραμένει Θεός.
Ὁ Δυτικὸς Χριστιανισμὸς ἀπομακρύνθηκε τοὐλάχιστον ἀπὸ τὸν δυϊσμὸ σῶμα-ψυχὴ καὶ στράφηκε πρὸς τὴν ὁλιστικὴ θεώρηση τοῦ ἀνθρώπου. Εἴμαστε σῶμα καὶ ψυχὴ καὶ ὄχι ἐνσώματη ψυχή. Καὶ μιὰ τέτοια ἄποψη διαμορφώνει ἀναπόφευκτα τὸν τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο κατανοοῦμε τὴν ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς. Ὁ θάνατος γίνεται κάτι παραπάνω ἀπὸ τὸν ἀποχωρισμὸ τῆς ἀθάνατης ψυχῆς ἀπὸ τὸ θνητὸ σῶμα. Πρόκειται γιὰ μιὰ σωματικὴ ἀλλαγή, γιὰ μιὰ ἀνάσταση, γιὰ τὴν Ἀνάσταση.
Οἱ σύγχρονες νευροεπιστῆμες ἔχουν συμβάλει ὥστε νὰ ἀναθεωρήσουμε τὶς ἀπόψεις μας περὶ ψυχῆς καὶ τῆς στενῆς σχέσης της μὲ τὸ σῶμα. Ἂν καὶ στὴν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τὸ σῶμα καὶ ἡ σωματικὴ ἐμπειρία ἔχουν ὑποτιμηθεῖ καὶ ἀντιμετωπίζονται ὡς κάτι ἀνεξέλεγκτο, «ζωῶδες» ἢ ἀκόμα καὶ δαιμονικό, ἐν τούτοις ἐμεῖς ἐπαναπροσδιορίζουμε τὴν σχέση ψυχῆς-σώματος, ὅταν συνειδητοποιοῦμε, ὅτι τὸ σῶμα εἶναι ἡ ἕδρα τοῦ πνευματικοῦ μας ἑαυτοῦ. Ἔτσι, ἀναγκαζόμαστε νὰ συμφιλιωθοῦμε ξανὰ μὲ τὸ σῶμα μας, τὶς αἰσθήσεις μας, καθὼς αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀναπόσπαστο κομμάτι τοῦ δημιουργημένου μας ἑαυτοῦ.
Ἐν ὀλίγοις, σκεπτόμενοι τὰ ἐκπληκτικὰ συμπεράσματα τῆς σύγχρονης ἐπιστήμης, βλέπουμε βαθύτερα καὶ οὐσιαστικότερα τὸν ὑπέροχο τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο δημιουργηθήκαμε: «ἐξομολογήσομαί σοι, ὅτι φοβερῶς ἐθαυμαστώθης» (Ψάλμ. 138: 14). Ἔτσι ἐπανεκτιμοῦμε, ὄχι μόνο τὴν φαινομενικὰ ἄσβεστη δίψα καὶ τὴν λαχτάρα μας γιὰ Θεό ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλπίδα γιὰ ἐκπλήρωση τῶν ἀναγκῶν μας καὶ γιὰ ἐσωτερικὴ ἀνάπαυση.
Παρατήρηση:
Ἡ παροῦσα ἀνάρτηση ἀποτελεῖ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ ἄρθρο τοῦ David Hogue, στὸ περιοδικὸ «Ψυχῆς δρόμοι», τεῦχος 7, Ἐκδόσεις «Ἁρμός». 2014
Ο David Hogue είναι Καθηγητὴς Ποιμαντικῆς Θεολογίας και στο πανεπιστήμειο του San Francisco State University.
